Przesilenie zimowe, kantata na sopran i baryton solo, chór mieszany i zespół

Tylko opis utworu, bez pliku z nagraniem.

Opis materiału
  • Kompozytor:Andrzej Panufnik
  • Tytuł oryginalny: Winter Solstice
  • Tytuły części utworu: 1. Mistletoe Carol
    2. Chant of the Earth Mother
    3. Nativity of the SO/u/N
    4. Sermon of St. Augustine
    5. Hymn for the New Year
  • Rok ukończenia: 1972
  • Obsada: sopran, baryton, chór i zespół instrumentalny
  • Zamówienie: Thames Chamber Choir and Orchestra
  • Dedykacja: Roxannie i Jeremiemu
  • autor tekstu: Camilla Jessel
  • forma tekstu: literacki
  • Język tekstu: angielski
  • Prawykonanie: Kingston, 6.12.1972, Jean Knibbs – sopran, Bruce Pullan – baryton, Louis Halsey Singers, London Bach Orchestra, Louis Halsey – dyrygent

Winter Solstice to kantata o charakterze bożonarodzeniowym, napisana na zamówienie Thames Chamber Choir and Orchestra z Kingston-upon-Thames. Kompozytor długo zastanawiał się, jak podejść do tematu świąt Bożego Narodzenia w sposób oryginalny i niewyeksploatowany. Z pomocą, jak wspominał w Autobiografii, przyszła mu żona:

Camilla zwróciła moją uwagę na fakt, że dualizm występujący w filozofii Wschodu ma też fundamentalne znaczenie dla wierzeń zachodnich i że bożonarodzeniowa tradycja Jezusa w stajence i przypuszczalna data Jego narodzin wywodzi się z obrzędów pogańskich, związanych z momentem przesilenia zimowego, w których nowo narodzone dziecko zawsze pojawia się w najciemniejszym okresie roku jako symbol oznaczający, że życie na ziemi wkrótce się odrodzi.


Ostatecznie Camilla napisała tekst, w którym wykorzystała ten pogańsko-chrześcijański dualizm. Było to możliwe również dzięki zbieżności słów „Syn” i „Słońce”, które w języku angielskim brzmią niemal identycznie („Son” – Syn oraz „Sun” – Słońce). Dzięki temu zabiegowi wykonawcy podzieleni na grupy „pogan” i „chrześcijan” w centralnym miejscu utworu mogą w tym samym czasie śpiewać pieśń pochwalną na cześć narodzin Syna i Słońca, za pomocą niemal tego samego słowa oddając cześć Bogu (chrześcijanie) i Słońcu (poganie).

Kantata składa się z pięciu części skonstruowanych symetrycznie na wzór palindromu. Oś symetrii stanowi część trzecia, będąca jednocześnie punktem kulminacyjnym utworu. Zgodnie z zasadami symetrii część czwarta jest odzwierciedleniem części drugiej, a piąta – pierwszej. Kolejne części zatytułowane są: Mistletoe Carol (Kolęda jemioły), Chant of the Earth Mother (Śpiew Matki Ziemi), Nativity of the SO/u/N (Narodziny Syna/ Słońca), Sermon of St. Augustine (Kazanie św. Augustyna) oraz Hymn for the New Year (Hymn na Nowy Rok).

W wykonaniu kantaty bierze udział dwoje śpiewaków: sopran symbolizujący Matkę-Ziemię oraz baryton uosabiający św. Augustyna nawracającego pogan. Fragmenty z Kazań tego świętego pojawiają się w czwartej części utworu, kiedy po pieśni chwalącej narodziny Syna, jak również Słońca, pojawiają się słowa:

Nie módl się do Słońca, lecz do Tego, który je stworzył.

Całość kompozycji kończy hymn na cześć Nowego Roku, czczonego przez wszystkich niezależnie od wyznania. Solistom i chórowi towarzyszy zespół instrumentalny złożony z trzech trąbek, trzech puzonów, kotłów i glockenspielu.