Cztery pieśni walki podziemnej na głos z fortepianem

Tylko opis utworu, bez pliku z nagraniem.

Opis materiału
  • Kompozytor:Andrzej Panufnik
  • Tytuł oryginalny: Cztery pieśni walki podziemnej na głos z fortepianem
  • Tytuły części utworu: 1. Niech się podniesie lud
    2. Warszawskie dzieci
    3. Pieśń żołnierska
    4. Żegnaj!
  • Rok ukończenia: 1944
  • Obsada: głos i fortepian (również opracowania na: głos, zespół instrumentalny; chór, zespół instrumentalny)
  • Zamówienie: Tajny Związek Muzyków
  • autor tekstu: Stanisław Ryszard Dobrowolski, Zofia Zawadzka, Wasilij Lebiediew Kumacz
  • forma tekstu: literacki
  • Język tekstu: polski

Jednym z nurtów działalności konspiracyjnej polskich kompozytorów w czasie okupacji niemieckiej było pisanie piosenek wojskowych dla polskiego podziemia. Obok Panufnika utwory takie mają na swoim koncie m.in. Witold Lutosławski, Roman Palester i Jan Ekier. Twórczością tego rodzaju kierowała komisja repertuaru muzycznego dla zespołów partyzanckich, działająca przy Tajnym Związku Muzyków. Powstałe wówczas piosenki zostały po wojnie zebrane i wydane przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne jako Pieśni Walki Podziemnej.

Panufnik jest autorem czterech tego rodzaju utworów. Są to: Niech się podniesie lud (sł. Zofia Zawadzka), Warszawskie dzieci (sł. Stanisław Ryszard Dobrowolski), Pieśń żołnierska (sł. Wasilij Lebiediew-Kumacz, przeł. Stanisław Ryszard Dobrowolski) oraz Żegnaj! (sł. Stanisław Ryszard Dobrowolski).

W Autobiografii kompozytor tak wspominał pracę nad nimi:

Inny rodzaj mojej działalności konspiracyjnej polegał na potajemnej współpracy z pewnym poetą, z którym obmyślaliśmy serię pieśni patriotycznych dla umocnienia ducha. Nasze spotkania organizowała Armia Krajowa (...).

Ze względu na bezpieczeństwo ani poeta, ani ja nie mogliśmy znać swoich prawdziwych nazwisk, tylko pseudonimy. Podczas potajemnych spotkań w maleńkim mieszkanku w centrum Warszawy zastanawialiśmy się nad tematami, które wzbudzałyby uczucia, jakich potrzebują ludzie pragnący zbiorowym śpiewem dodać sobie odwagi i umocnić ducha oporu. Potem szkicowałem rytmy, które oddawałyby pożądane treści i nastrój. Następnie poeta powracał z płomiennymi tekstami, do których pisałem melodie. W końcu nasze pieśni, drukowane w tajnych drukarniach i rozpowszechniane przez Armię Krajową, śpiewano na nielegalnych zebraniach lub w gronie rodzinnym.

Wspomnianym poetą był Stanisław Ryszard Dobrowolski. Zdecydowanie największą popularność obu twórcom przyniosły Warszawskie dzieci, które – dzięki prostej, zwrotkowej melodii, rytmowi marsza oraz chwytającemu za serce tekstowi – do dziś pozostają symbolem powstania warszawskiego (mimo że pieśń powstała jeszcze przed jego wybuchem), wraz z pomnikiem Małego Powstańca przypominając o ofierze, jaką złożyli w obronie stolicy najmłodsi mieszkańcy Warszawy.

Konteksty

Wydany przez PWM zbiór pieśni Panufnika doczekał się recenzji na łamach czasopisma „Sowiecka Muzyka”, którą przedrukował w tłumaczeniu „Ruch Muzyczny”. O ile Warszawskie dzieci (Dzieci Warszawy) i Pieśń żołnierska zostały pochwalone za swą „realistyczność”, o tyle pieśń pt. Niech się podniesie lud radziecki krytyk zganił za realizację „ściśle formalnego zadania”, zupełnie niezgodnego z wymogami „prawdziwej pieśni masowej”.