Muzyka filmowa

  • Wyspa złoczyńców | Stanisław Jędryka film dla młodzieży, Polska, 1965
    Pierwsza ekranizacja przygód bohatera kultowych powieści Zbigniewa Nienackiego – Pana Samochodzika w reż. Stanisław Jędryka, który tym razem próbuje odnaleźć skarb ukryty podczas wojny przez miejscowego dziedzica, w czym pomagają mu niesforni harcerze, a przeszkadza szajka rabusiów.
  • Bilans kwartalny | Krzysztof Zanussi dramat psychologiczny, Polska, 1974
    Jeśli zdarza się w kinie – jakkolwiek dość rzadko! – że to muzyka dominuje nad obrazem, to jest tak w przypadku tego filmu. Mimo inteligentnego scenariusza Krzysztofa Zanussiego, natchnionej gry Mai Komorowskiej i urozmaiconych zdjęć Sławomira Idziaka, to właśnie trzy motywy Kilara wydają się spinać Bilans kwartalny w jedną całość.
  • Przypadek | Krzysztof Kieślowski dramat psychologiczny, polityczny, Polska, 1981
    Przypadek z 1981 roku to jedyny film Krzysztofa Kieślowskiego, do którego muzykę napisał Wojciech Kilar – począwszy od Bez końca (1984) reżyser nawiązał stałą współpracę ze Zbigniewem Preisnerem.
  • Zazdrość i medycyna | Janusz Majewski dramat psychologiczny, Polska, 1973
    Filmowa opowieść o wiarołomnej żonie finansisty Widmara, rzucającej się w ramiona chirurga Tamtena – adaptacja popularnej międzywojennej powieści Michała Choromańskiego – jest od początku napędzana muzyką. W ścieżce dźwiękowej wyróżnia się tango, pojawiające się w różnej instrumentacji aż siedem razy na przestrzeni filmu.
  • Lokis. Rękopis profesora Wittembacha | Janusz Majewski horror, Polska, 1970
    Kolejny, po Zbrodniarzu, który ukradł zbrodnię, wspólny film Janusza Majewskiego i Wojciecha Kilara. Tym razem przenosimy się na XIX-wieczną Żmudź, po której podróżuje tytułowy bohater, profesor Wittembach, pastor i etnograf-amator. Poznawszy w pociągu młodą pannę Julię Dowgiałło, przybywa z jej listem polecającym do zamku tajemniczego hrabiego Michała Szemiota.
  • Tydzień z życia mężczyzny | Jerzy Stuhr dramat, Polska, 1999
    Jedyny film Jerzego Stuhra, przy którym reżyser współpracował z Kilarem. Egzystencjalny dramat Adama Borowskiego, prokuratora w średnim wieku, stojącego u progu ważnych życiowych decyzji, wymagał minimalistycznej, ascetycznej ścieżki dźwiękowej i taką właśnie muzykę kompozytor do filmu napisał.
  • Wilcze echa | Aleksander Ścibor-Rylski western, kryminał, Polska, 1968
    Drugi wspólny film Kilara i Aleksandra Ścibora-Rylskiego (po kryminale Morderca zostawia ślad z 1967 roku) to western, którego akcja rozgrywa się w realiach powojennych Bieszczadów. Główny bohater, awanturniczy pogranicznik Piotr Słotwina (w tej roli estoński aktor Bruno O’Ya), wpada na trop rabusiów udających milicjantów i poszukujących skarbów ukrytych przez UPA.
  • Smuga cienia | Andrzej Wajda dramat psychologiczny, Polska, Wielka Brytania, 1976
    Smuga cienia, którą Andrzej Wajda zwykł zaliczać do mniej udanych tytułów w swoim dorobku, zawiera jeden z bardziej znanych tematów filmowych Kilara. Czołówka ekranizacji słynnej noweli Josepha Conrada wygląda dość oryginalnie: pojawiają się w niej archiwalne zdjęcia z kolonialnych Indochin, podczas gdy w tle słychać plusk fal i okrzyki marynarzy.
  • Śmierć jak kromka chleba | Kazimierz Kutz dramat historyczny, Polska, 1994
    Powrót po kilkunastu latach tandemu Kutz–Kilar do tematyki śląskiej stanowił reakcję na dramatyczne wydarzenia stanu wojennego: podczas pacyfikacji strajkującej kopalni Wujek zginęło dziewięciu górników.
  • Muzyka do filmów o tematyce religijnej Gdy przyjrzymy się katalogowi koncertowych i filmowych dzieł Kilara, trudno nie dostrzec wyraźnie religijnego charakteru części z nich. Dzieła te stanowią świadectwo przebudzenia wiary religijnej u Kilara (skutkującego między innymi uproszczeniem i zarchaizowaniem jego języka muzycznego), na które niewątpliwy wpływ miało zawarte w połowie lat 60. małżeństwo z Barbarą Pomianowską.
  • Milczenie | Kazimierz Kutz dramat psychologiczny, Polska, 1963
    Trzeci wspólny film Wojciecha Kilara i Kazimierza Kutza, po powojennym thrillerze Nikt nie woła (1960) i zoologicznym melodramacie Tarpany (1961), to historia moralnych rozterek młodego chłopaka, Stacha, którego sztubacki żart zostaje wzięty za zamach na życie księdza i skutkuje nagonką ludności małego miasteczka.
  • Lalka | Wojciech Jerzy Has dramat kostiumowy, Polska, 1968
    Niestety, jest to jedyny wspólny film Kilara i Wojciecha Jerzego Hasa, który wcześniej świetnie dogadywał się z Krzysztofem Pendereckim (efektem ich znakomitej współpracy jest choćby Rękopis znaleziony w Saragossie z 1964 roku), dopóki ten ostatni praktycznie nie wycofał się z komponowania muzyki filmowej w końcu lat 60.
  • Muzyka do filmów zagranicznych W większości tekstów wspomnieniowych, które powstały po śmierci Kilara, podkreślano sukces, jaki w dziedzinie muzyki filmowej odniósł za granicą. A przecież ani kompozytor, o ile wiadomo, do tego sukcesu nie dążył, ani też jego zagraniczna filmografia nie wydaje się tak – ilościowo – imponująca.
  • Iluminacja | Krzysztof Zanussi dramat psychologiczny, Polska, 1972
    Nie będzie dużej przesady w stwierdzeniu, że do Iluminacji Zanussiego Kilar napisał ścieżkę dźwiękową, która zawiera muzykę najbardziej złożoną i wielowymiarową nie tylko w kontekście wieloletniej współpracy obu twórców, ale być może nawet w całym dorobku filmowym kompozytora (obok Soli ziemi czarnej i Pana Tadeusza).
  • Pianista | Roman Polański dramat, biograficzny, wojenny, Francja, Niemcy, Polska, Wielka Brytania, 2002
    Trzeci i ostatni wspólny film Romana Polańskiego i Wojciecha Kilara. Fabularyzowana wersja wojennych przeżyć Władysława Szpilmana, w które wplecione zostały autobiograficzne doświadczenia samego reżysera.
  • Dotknięcie ręki | Krzysztof Zanussi dramat, Dania, Polska, Wielka Brytania, 1992
    Film w twórczości tandemu Zanussi–Kilar wyjątkowy, nie tylko dlatego, że jego głównymi bohaterami są muzykolog i kompozytor. Przede wszystkim Dotknięcie ręki wykorzystuje genezę konkretnego utworu Kilara – Exodusu na chór i orkiestrę – oczywiście fabularyzowaną i wykreowaną, niemniej wyrastającą z autentycznych poglądów Kilara w latach 70. i 80. XX wieku.
  • Trędowata | Jerzy Hoffman melodramat, Polska, 1976
    Trzecią w historii ekranizację słynnego międzywojennego melodramatu Heleny Mniszkówny – historii nieszczęśliwej miłości magnata i ubogiej szlachcianki – wyreżyserował Jerzy Hoffman. To z tego filmu pochodzi słynny Walc, który stał się jednym z przebojów polskich wesel, choć jego wymowa w filmie nie jest bynajmniej jednoznaczna.
  • Paciorki jednego różańca | Kazimierz Kutz dramat obyczajowy, Polska, 1979
    Trzecia część tzw. trylogii śląskiej Kazimierza Kutza, po Soli ziemi czarnej i Perle w koronie. Tym razem reżyser przenosi akcję do czasów współczesnych. Główny bohater, Karol Habryka (w tej roli Augustyn Halotta, będący emerytowanym górnikiem), jest już starszym człowiekiem.
  • Kronika wypadków miłosnych | Andrzej Wajda dramat psychologiczny, Polska, 1986
    Było tylko jedno takie lato – w trzydziestym dziewiątym roku. Dla głównego bohatera filmu Andrzeja Wajdy, Witka – młodzieńca tuż po maturze, to także lato miłości. Poznajemy go w pociągu mknącym przez rozświetlone Kresy do wtóru Marsza kawalerii – jednego z najsłynniejszych motywów muzyki filmowej Kilara.
  • Perła w koronie | Kazimierz Kutz dramat obyczajowy, Polska, 1971
    Kontynuacja Soli ziemi czarnej Kutza (1969), poświęconej powstaniu śląskiemu z 1920 roku. Choć akcja Perły w koronie rozgrywa się ponad dekadę później, w połowie lat 30., muzykę Kilara i filmowe obrazy wiele wspólnych elementów łączy z pierwszą częścią śląskiej trylogii.
  • Marsze O ile tańce pisane przez Wojciecha Kilara na potrzeby polskiego kina niemal z miejsca stawały się hitami, o tyle sprawa z marszami wydaje się bardziej skomplikowana. Ich znaczna liczba, niewątpliwa wartość muzyczna oraz kluczowe znaczenie dla ilustrowanych obrazów pozwalają jednak na wniosek, że był to jeden z ulubionych gatunków uprawianych przez kompozytora.
  • Muzyka do filmów Kazimierza Kutza Po Krzysztofie Zanussim reżyserem, dla którego kompozytor napisał najwięcej ścieżek dźwiękowych, był Kazimierz Kutz. Wiele z nich do dziś imponuje nowoczesnością i złożonością. Wspólny dorobek artystów obejmuje 11 filmów zrealizowanych na przestrzeni niemal czterech dekad.
  • Korczak | Andrzej Wajda dramat biograficzny, wojenny, Niemcy, Polska, 1990
    Czarno-biały film Andrzeja Wajdy nie jest kompletną biografią wybitnego pedagoga, lecz kroniką ostatnich kilku lat jego życia, w czasie których Korczak został zmuszony przenieść prowadzony przez siebie dom żydowskich sierot do warszawskiego getta.
  • Salto | Tadeusz Konwicki dramat psychologiczny, Polska, 1965
    Gdy myśli się o jednym z najważniejszych filmów Tadeusza Konwickiego, od razu staje przed oczyma finałowa scena tytułowego tańca. Główny bohater, charyzmatyczny mitoman przedstawiający się jako Kowalski-Malinowski (w tej roli Zbigniew Cybulski), porywa doń mieszkańców miasteczka, w którym się zatrzymał.
  • Sól ziemi czarnej | Kazimierz Kutz dramat historyczny, Polska, 1970
    Film, poświęcony walkom o polskość Śląska w 1920 roku, otwiera tzw. trylogię śląską Kazimierza Kutza i stanowi kolejne już spotkanie Wojciecha Kilara z tym reżyserem.
  • Rejs | Marek Piwowski komedia, Polska, 1970
    Najbardziej kultowy z kultowych, film Marka Piwowskiego nie był pierwszym spotkaniem Kilara z gatunkiem komedii – kompozytor miał już wówczas na koncie ścieżkę do Giuseppego w Warszawie (1964).
  • Zemsta | Andrzej Wajda komedia, film kostiumowy, Polska, 2002
    Na fali sukcesu Pana Tadeusza Wajda i Kilar po kilku latach przystąpili do kolejnej „narodowej” adaptacji filmowej, biorąc tym razem na warsztat najbardziej popularną komedię Aleksandra Fredry. Dzieje polsko-polskiego sporu między Rejentem i Cześnikiem w podzielonym na dwie części zamku dawały spore pole do popisu muzyce nawiązującej do rodzimej tradycji.
  • Pan Tadeusz | Andrzej Wajda dramat kostiumowy, Polska, 1999
    Pod względem liczby widzów i nagród (Orzeł, Złota Kaczka, Platynowa Płyta) – niewątpliwie największy sukces kompozytora, jeśli nie liczyć amerykańskiego Draculi. W Wajdowskiej ekranizacji polskiego poematu narodowego muzyka jest wszechobecna, zajmując około 1/4 czasu trwania filmu.
  • Ziemia obiecana | Andrzej Wajda dramat obyczajowy, Polska, 1974
    Podczas ekranizacji powieści Władysława Reymonta Andrzej Wajda po raz pierwszy zaprosił do współpracy Wojciecha Kilara, z którym później pracował już regularnie, m.in. przy Korczaku, Kronice wypadków miłosnych i Panu Tadeuszu.
  • Struktura kryształu | Krzysztof Zanussi dramat psychologiczny, Polska, 1969
    Pełnometrażowy debiut Krzysztofa Zanussiego to zarazem początek jego współpracy z Wojciechem Kilarem, która trwała blisko pięćdziesiąt lat (i tyleż filmów reżysera), aż do śmierci kompozytora.