spektakl

Zemsta | Jan Świderski

Wideo, 1:41:00, reż. Jan Świderski, 1972 producent: Telewizja Polska S.A.

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

„«Zemsta» au naturel, czyli taka, jak ją Fredro napisał” – cieszyli się recenzenci, oceniając efekt reżyserskiej pracy Jana Świderskiego.
Najpierw słychać pozytywkę. Później widać makietę zamku. Kamera zagląda przez okno do środka. Za stołem siedzi Cześnik Raptusiewicz. Tuż za nim, w pogotowiu, stoi wierny Dyndalski. Od razu widać, że szykuje się pyszna teatralna zabawa, że mamy do czynienia z przedstawieniem ujętym w mocne ramy konwencji. Reżyser, Jan Świderski, zarazem odtwórca roli Cześnika, czerpie z tradycji, do której zaliczał przede wszystkim „pamięć wielkich kreacji poprzednich pokoleń aktorskich”. Spór dwóch szlachciurów o mur graniczny to popis wykonawców – Świderskiego i Czesława Wołłejki jako Rejenta Milczka. Widać, że narodowe przywary – pieniactwo, prywata – wciąż trzymają się mocno. Ale ta Zemsta nie rości sobie prawa do bycia czymś więcej niż świetną komedią. Fredrowski świat namalowany jest ciepłymi, życzliwymi barwami.

Personalia

„Kocham Fredrę i uważam, że tyle jest odmiennych ujęć Zemsty, ilu rozmaitych gra w niej aktorów” – mówił Jan Świderski. Aktor, którego zawodową drogę wyznaczały przede wszystkim wybitne role w poważnym repertuarze, wielokrotnie pojawiał się w sztukach komediopisarza. Mówiono, że wiersz Fredry podaje w niezrównany sposób. Sam za mistrzów fredrowskiej frazy uważał
Józefa Węgrzyna i Władysława Grabowskiego. Wybitnym artystom przedwojennej sceny partnerował w Zemście wystawionej w 1946 roku przez Jerzego Leszczyńskiego w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi.

Głosy z widowni

Doceniano, że w telewizyjnej Zemście szlachetny tekst nie został wydany na „pastwę nadmiernych zapędów interpretatorskich”. Recenzenci przyklasnęli reżyserowi, który „zdobył się na czyn niemałej odwagi – zdecydował się mianowicie pokazać Zemstę au naturel, czyli tak, jak ją Fredro napisał” – stwierdzał autor „Kuriera Polskiego”, podpisujący się inicjałami A.B.


Na marginesie
Jednym z evergreenów Zemsty jest scena pisania listu z udziałem Cześnika i Dyndalskiego. W wykonaniu Świderskiego oraz Aleksandra Dzwonkowskiego stała się punktem odniesienia dla następnych wykonawców. Młodsza publiczność pamięta tę scenę w interpretacji Janusza Gajosa i Daniela Olbrychskiego z filmu Andrzeja Wajdy (2002). Jednak nie zawsze jest grana. Nie było jej np. w filmowej Zemście Antoniego Bohdziewicza i Bohdana Korzeniewskiego z 1956 roku.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Fototeka/Romuland Pieńkowski

Jan Świderski

(1916–1988) – wybitny aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny; absolwent wydziału sztuki aktorskiej w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie (1938) oraz wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi (1948). W czasie wojny działał w konspiracyjnym teatrze w Krakowie. Grał w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Jacka Woszczerowicza – przedstawieniu uznawanym za pierwszą powojenną inscenizację (Teatr Domu Wojska Polskiego w Lublinie, 1944). Od roku 1950 był aktorem teatrów warszawskich: Polskiego, Dramatycznego, Ateneum.

zobacz także

  • słuchowisko Audio 2:17:55 Pan Jowialski | Aleksander Fredro Komedia Aleksandra Fredry w reżyserii Aleksandra Zelwerowicza jest najstarszym zachowanym w całości słuchowiskiem Polskiego Radia (1949 rok). W tytułowej roli występuje legendarny Ludwik Solski.
    słuchowisko Audio 2:17:55 Pan Jowialski | Aleksander Fredro Komedia Aleksandra Fredry w reżyserii Aleksandra Zelwerowicza jest najstarszym zachowanym w całości słuchowiskiem Polskiego Radia (1949 rok). W tytułowej roli występuje legendarny Ludwik Solski.

podziel się wrażeniami