spektakl

Wyszedł z domu | Jerzy Jarocki

Wideo, 58:26, reż. Jerzy Jarocki, 1971 producent: Telewizja Polska S.A.

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Tadeusz Różewicz to jeden z kilku autorów, do których Jerzy Jarocki wracał przez całą karierę. W Teatrze Telewizji reżyser zaczął od sztuki mówiącej o kryzysie rodziny – „Wyszedł z domu”
Różewicz określił dramat jako „tak zwaną komedię”. Rozgrywa się w czteroosobowej rodzinie żyjącej tu i teraz, czyli w PRL-u. Henryk po wyjściu z domu zostaje dotknięty amnezją, błąka się po mieście. „Tatuś właściwie był nijaki, niepodobny do niczego, jak wszyscy” – tak córka opisuje milicji zaginionego mężczyznę. Kiedy „tatuś” wraca, domownicy na próżno starają się wtłoczyć go w znane koleiny codziennego życia. „Wyszedł z domu to mogła być jedna z wielu komedii, Jurandota czy innych, ale nie była… – mówił Różewicz w rozmowie z Kazimierzem Braunem w 1986 roku. – W Wyszedł z domu ja jakbym wyprzedził o wiele lat dyskusje o załamaniu się rodziny jako pewnego mitu, pewnej struktury, komórki społecznej, pewnej konwencji obyczajowej. Przecież uważny czytelnik Wyszedł z domu mógł się tam doczytać, że ojciec nie ma w ogóle co przekazać swoim dzieciom. To nie dla efektu ojciec im błogosławi, wymiotuje i chce coś im przekazać”.

Personalia
Telewizyjny spektakl wyreżyserował Jerzy Jarocki (to jego pierwsza Różewiczowska realizacja w telewizji). Był też autorem prapremiery scenicznej utworu, która odbyła się na Scenie Kameralnej w Starym Teatrze w 1965 roku. Przedstawienie to zapoczątkowało dość burzliwą współpracę Jarockiego z dramatopisarzem. Dość, że w trakcie prób doszło do kłótni pomiędzy Różewiczem a grającym Henryka Markiem Walczewskim, który groził oddaniem roli. Aktor twierdził, że tekst jest pusty, drętwy, nie ma co grać. Wspomnienia poety z tamtego zajścia przywołał w miesięczniku „Teatr” brat reżysera, Robert Jarocki. Różewicz był poirytowany, bo jego uwagi nie zostały uwzględnione. „Może zresztą on miał rację, nie wiem – zastanawiał się po latach Różewicz. – Mnie się wydawało, że reżyser, aktor, teatr to w ogóle mają nieograniczone możliwości, że mogą wszystko, co się pomyśli i wymarzy. Powoli dochodziłem do wiedzy, że może to być materia oporna, że jest po prostu materia”.

Głosy z widowni

Przedstawienie telewizyjne powstało w 1971 roku, gdy widzowie byli już zaznajomieni z twórczością Różewicza. Wyszedł z domu poprzedziły emisje m.in. Świadków albo naszej małej stabilizacji (1963) i Kartoteki (1967). W samym 1971 roku Teatr Telewizji przygotował jeszcze Grupę Laookona, Tolerancję oraz Śmiesznego staruszka. Przy okazji teatralnej prapremiery Wyszedł z domu Jerzy Bober zauważał: „Szkoda, że krakowska widownia nie poznała Różewicza, pisarza z prawdziwego zdarzenia – na tle jednej z najlepszych jego sztuk (np. Kartoteki albo Grupy Laokoona). Rozumiem ambicje prapremierowe, lecz nic by nie zaszkodziło, wystawić nawet Wyszedł z domu – po wzięciu na warsztat wcześniejszych utworów. Strata podwójna: dla publiczności teatralnej – i dla samego autora, który zasługuje, aby jego spotkanie sceniczne z krakowską widownią wypadło tak, jak dyktuje ranga pisarska czołowego poety i naprawdę interesującego dramaturga, co potwierdziły wcześniejsze sztuki, zupełnie nieznane w Krakowie”.

Na marginesie
W telewizyjnej wersji spektaklu z prapremierowej obsady Jarocki pozostawił Ewę Lassek i Walczewskiego (w rolach małżonków) oraz Jerzego Nowaka (Stary). Różewicz cenił Lassek jako odtwórczynię Ewy, będącej dojrzałą kobietą zmagającą się ze starzeniem ciała.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. PAP/Leszek Szymański

Jerzy Jarocki

(1929–2012) – reżyser teatralny, pedagog. W 1952 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Aktorską w Krakowie, a cztery lata później wydział reżyserski GITIS-u (Gosudarstwiennyj Institut Tietralnowo Iskusstwa) w Moskwie. Zadebiutował Balem manekinów Brunona Jasieńskiego w Teatrze Śląskim w Katowicach (1957), reżyserował tam do 1962 roku. Na dłużej związał się z Teatrem Rozmaitości, potem Współczesnym we Wrocławiu (1958–1972), Dramatycznym w Warszawie (1972–1982), Starym w Krakowie (1961–2002), Polskim we Wrocławiu (1992–2000) i Narodowym w Warszawie (2004–2012).

zobacz także

  • spektakl Wideo 2:02:00 Miłość na Krymie | Jerzy Jarocki Uniwersum stworzone przez autora ściera się z wizją reżysera, ale telewizyjna odsłona Miłości na Krymie Sławomira Mrożka w inscenizacji Jerzego Jarockiego to także przedstawienie in memoriam obu twórców.
    spektakl Wideo 2:02:00 Miłość na Krymie | Jerzy Jarocki Uniwersum stworzone przez autora ściera się z wizją reżysera, ale telewizyjna odsłona Miłości na Krymie Sławomira Mrożka w inscenizacji Jerzego Jarockiego to także przedstawienie in memoriam obu twórców.
  • dokument Wideo 21:22 Istnieje tylko to, co się widzi | Andrzej Sapija Dokumentalista Andrzej Sapija raz jeszcze powraca do postaci Tadeusza Kantora, tym razem sięga do jego zapisków i szkiców z zagranicznych wojaży.
    dokument Wideo 21:22 Istnieje tylko to, co się widzi | Andrzej Sapija Dokumentalista Andrzej Sapija raz jeszcze powraca do postaci Tadeusza Kantora, tym razem sięga do jego zapisków i szkiców z zagranicznych wojaży.
  • spektakl Wideo 51:00 Marmieładow | Jan Świderski Poruszający Jan Świderski w monodramie na podstawie najsłynniejszej powieści Fiodora Dostojewskiego
    spektakl Wideo 51:00 Marmieładow | Jan Świderski Poruszający Jan Świderski w monodramie na podstawie najsłynniejszej powieści Fiodora Dostojewskiego
  • spektakl Wideo 2:47 Noc listopadowa | Andrzej Wajda | fragment Andrzej Wajda inscenizuje Noc listopadową Stanisława Wyspiańskiego w miejscach, w których działo się powstanie 1830 roku i w zgodzie z intencją autora – jako dramat z elementami opery.
    spektakl Wideo 2:47 Noc listopadowa | Andrzej Wajda | fragment Andrzej Wajda inscenizuje Noc listopadową Stanisława Wyspiańskiego w miejscach, w których działo się powstanie 1830 roku i w zgodzie z intencją autora – jako dramat z elementami opery.
  • słuchowisko Audio 49:35 Tak jest, jak się państwu zdaje | Luigi Pirandello Luigiego Pirandello zabawy na temat prawdy, czyli Tak jest, jak się państwu zdaje w reżyserii Zbigniewa Kopalki, z Ireną Eichlerówną w jednej z głównych ról.
    słuchowisko Audio 49:35 Tak jest, jak się państwu zdaje | Luigi Pirandello Luigiego Pirandello zabawy na temat prawdy, czyli Tak jest, jak się państwu zdaje w reżyserii Zbigniewa Kopalki, z Ireną Eichlerówną w jednej z głównych ról.

podziel się wrażeniami