spektakl

Wiśniowy sad | Izabella Cywińska

Wideo, 1:39:56, reż. Izabella Cywińska, 2013 producent: Narodowy Instytut Audiowizualny, Telewizja Polska S.A.

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Izabella Cywińska powróciła do poznańskiego Teatru Nowego. Dawna dyrektor sceny, z którą święciła sukcesy w latach 70. i 80., przywitała się z publicznością Wiśniowym sadem Antona Czechowa. „A teraz jestem jak Raniewska, która wraca do swojego rodzinnego gniazda. Mój pobyt w Poznaniu był jednym wielkim wzruszeniem” – mówiła reżyserka przed premierą.

Przedstawienie okazało się nostalgiczną opowieścią o nieuchronnym przemijaniu, a zarazem o nieudanych próbach ponownego „wejścia do tej samej rzeki”. Oto Lubow Raniewska przyjeżdża do rodzinnego majątku po długim pobycie w Paryżu. W bagażu dźwiga sporo doświadczeń, rozczarowania, porażki, no i długi. Żeby się z tym uporać, musiałaby przekreślić wszystko, do czego tęskniła – sprzedać tytułowy sad, który jest dla niej symbolem azylu. W ujęciu Cywińskiej Czechowowska komedia, bo taki jest podtytuł sztuki, rozgrywa się przede wszystkim w planie psychologicznym. To nie jest „pożegnanie z epoką” (Wiśniowy sad często interpretowano jako głos w sprawie społecznych przemian, widziano w nim obraz postępującej nowoczesności). Spektakl skupia się na indywidulanym, ludzkim dramacie.

Reżyserka ostentacyjnie ujęła historię Raniewskiej w ramy tradycyjnego teatru, co dobrze widać w telewizyjnej wersji inscenizacji – w scenografii (pochłaniający wszystko bluszcz, przemieniający dom w cmentarzysko) i w sposobie prowadzenia niektórych ról (First w wykonaniu Michała Grudzińskiego odwołuje się do typowej figury starego sługi). Równocześnie Cywińska podkreślała sztuczność scenicznej rzeczywistości – zaczęła telewizyjny Wiśniowy sad od głosów z offu, pokazała zespół techniczny przygotowujący się do nagrania. Dokonywała też tzw. zmian otwartych dekoracji, które na tle muzyki Jerzego Satanowskiego zdawały się redukować stary majątek do domku-zabawki, wprawianego w ruch za sprawą nakręcanego mechanizmu.



Personalia
Cywińska pojawiła się w 2013 roku w Teatrze Nowym na zaproszenie dyrektora tej sceny, Piotra Kruszczyńskiego. Umówili się, że przedstawienie będzie pointować czas nieobecności artystki w Nowym – reżyserka prowadziła go od 1973 do 1989 roku. Uczyniła z poznańskiego teatru ciekawe miejsce dyskusji o kwestiach egzystencjalnych i społecznych. Odkryła reżyserski talent Janusza Nyczaka, a później Janusza Wiśniewskiego, realizującego na scenie przy ulicy Dąbrowskiego 5 autorski teatr. Przy Wiśniowym sadzie Cywińska miała sposobność pracować z osobami należącymi kiedyś do jej aktorskiego zespołu: Michałem Grudzińskim i Tadeuszem Drzewieckim.

Głosy z
widowni
„Izabella Cywińska w wielkim stylu wróciła po 24 latach do Teatru Nowego” – pisała w poznańskim wydaniu „Gazety Wyborczej” Marta Kaźmierska. Klasyczny, stonowany Czechow przypadł do gustu widzom w stolicy Wielkopolski. Szczególnie doceniono kreację Antoniny Choroszy jako Raniewskiej. Loża Patronów Teatru Nowego uhonorowała aktorkę Srebrną Maską. „Czechow najwyraźniej mi sprzyja” –  powiedziała przy tej okazji, nawiązując do nagrody, którą otrzymała w 1996 roku za interpretację postaci Maszy w Czajce.


Na marginesie
Sceniczna premiera Wiśniowego sadu nie tylko uświetniała powrót Cywińskiej, ale także kończyła obchody 90-lecia Teatru Nowego. „Bardzo się ucieszyłam, kiedy zobaczyłam, że stoicie państwo nawet pod ścianami. Bo w tym teatrze zawsze tak było, że widzowie nie mieścili się na widowni” – wspominała po premierze reżyserka. Wiśniowy sad powrócił na dużą scenę w 2015 roku, przy okazji promocji biograficznej książki Cywińskiej – Dziewczyna z kamienia.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Fototeka/Krzysztof Fus

Izabella Cywińska

(ur. 1935) – reżyserka teatralna i filmowa, absolwentka studiów etnograficznych na Uniwersytecie Warszawskim oraz reżyserii w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Debiutowała w 1965 roku Dozorcą Harolda Pintera w Teatrze im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku. Pracowała m.in. w warszawskim Teatrze Współczesnym i w Teatrze Ludowym w Nowej Hucie. W latach 1970–1973 kierowała Teatrem im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, pełniąc funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego. Od 1973 do 1989 roku była związana z Teatrem Nowym w Poznaniu jako dyrektor naczelny i artystyczny.

zobacz fotokonteksty

zobacz także

  • słuchowisko Audio 40:42 Koniec półświni | Helmut Kajzar Zbigniew Zapasiewicz w radiowym monologu – prapremierowa realizacja tekstu Helmuta Kajzara w reżyserii Zdzisława Nardellego z 1976 roku
    słuchowisko Audio 40:42 Koniec półświni | Helmut Kajzar Zbigniew Zapasiewicz w radiowym monologu – prapremierowa realizacja tekstu Helmuta Kajzara w reżyserii Zdzisława Nardellego z 1976 roku
  • spektakl Wideo 0:42 Damy i huzary | Olga Lipińska | fragment W Damach i huzarach Aleksander Fredro, na miarę swojego mistrzowskiego talentu komediowego, kontynuuje odwieczny temat walki płci. A Olga Lipińska, na miarę swojego reżyserskiego mistrzostwa, powołuje do życia korowód barwnych postaci, granych przez ekstraklasę aktorów.
    spektakl Wideo 0:42 Damy i huzary | Olga Lipińska | fragment W Damach i huzarach Aleksander Fredro, na miarę swojego mistrzowskiego talentu komediowego, kontynuuje odwieczny temat walki płci. A Olga Lipińska, na miarę swojego reżyserskiego mistrzostwa, powołuje do życia korowód barwnych postaci, granych przez ekstraklasę aktorów.
  • spektakl Wideo 1:54 Kartoteka | Krzysztof Kieślowski | fragment Nie robić nic, by zmienić rzeczywistość – Gustaw Holoubek jako „nowy”, bardziej świadomy Bohater „Kartoteki” Tadeusza Różewicza w przedstawieniu reżyserowanym przez Krzysztofa Kieślowskiego.
    spektakl Wideo 1:54 Kartoteka | Krzysztof Kieślowski | fragment Nie robić nic, by zmienić rzeczywistość – Gustaw Holoubek jako „nowy”, bardziej świadomy Bohater „Kartoteki” Tadeusza Różewicza w przedstawieniu reżyserowanym przez Krzysztofa Kieślowskiego.
  • słuchowisko Audio 30:18 Ślub | Witold Gombrowicz | 1/2 Słuchowisko w reżyserii Waldemara Modestowicza stanowi dowód na to, że „teatr wyobraźni” jest formą, która bardzo dobrze radzi sobie z meandrami dramaturgii Witolda Gombrowicza.
    słuchowisko Audio 30:18 Ślub | Witold Gombrowicz | 1/2 Słuchowisko w reżyserii Waldemara Modestowicza stanowi dowód na to, że „teatr wyobraźni” jest formą, która bardzo dobrze radzi sobie z meandrami dramaturgii Witolda Gombrowicza.
  • spektakl Wideo 0:37 Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku | Agnieszka Glińska | fragment Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku Doroty Masłowskiej w reżyserii Agnieszki Glińskiej – pełen przebieranek wyboisty „teatr drogi”, rozgrywający się przy akompaniamencie radiowych hitów z lat 80.
    spektakl Wideo 0:37 Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku | Agnieszka Glińska | fragment Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku Doroty Masłowskiej w reżyserii Agnieszki Glińskiej – pełen przebieranek wyboisty „teatr drogi”, rozgrywający się przy akompaniamencie radiowych hitów z lat 80.

podziel się wrażeniami