spektakl

Wielopole, Wielopole | Tadeusz Kantor

Wideo, 1:26:14, reż. Tadeusz Kantor, 1984 producent: Telewizja Polska S.A.

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Po „Umarłej klasie” Tadeusz Kantor stworzył w ramach Teatru Śmierci „Wielopole, Wielopole” – pierwszy spektakl oparty na osobistych wspomnieniach; pierwszy też ze sobą w roli reżysera-sprawcy i zarazem jednej z postaci, chociaż jeszcze milczącej.

W tym przedstawieniu Tadeusz Kantor odtwarza na scenie galicyjskie miasteczko i pokój, w którym spędził dzieciństwo, a aktorom pozwala odgrywać członków swej rodziny. Artysta pisał w programie do spektaklu: „Pokój mego dzieciństwa jest ciem­ną i zagraconą DZIURĄ. To nie­prawda, że dziecinny pokój w naszej pamięci pozostaje słoneczny i jasny. Takim czyni go tylko kon­wencjonalna maniera literacka. Jest to pokój UMARŁY i UMARŁYCH. Przywoływany wspomnieniem – nieustannie umiera. Gdy jednak bę­dziemy z niego dobywać znikome fragmenty, kawałek dywanu, okno, a za nim ulicę biegnącą w głąb, promień słoneczny na podłodze, żół­te sztylpy ojca, i płacz matki, i ja­kąś twarz za szybą okna – możliwe, że wtedy rozpocznie sklecać się nasz prawdziwy POKÓJ dzieciństwa, i może uda się nam sklecić przy tej okazji nasz spektakl!”.

Przedstawienie powstawało w znacznym stopniu we Florencji i z udziałem sporej grupy włoskich aktorów. Kantor zaprezentował Wielopole, Wielopole w Polsce już po sierpniowej rewolcie, pod koniec 1980 roku. Szczególnie zależało mu na zagraniu spektaklu w gdańskiej stoczni, ale robotnicy z „Solidarności” źle je przyjęli. 15 grudnia 1983 roku przedstawienie zostało zagrane w kościele w Wielopolu Skrzyńskim. Pomimo nałożenia męskim manekinom bielizny zakrywającej genitalia spektakl zbulwersował wielu mieszkańców miejscowości.

W 1984 roku Stanisław Zajączkowski zarejestrował Wielopole, Wielopole na potrzeby telewizji. „Paradoksalnie (…) teatr Kantora w telewizji uległ swoistemu uzwyczajnieniu, jakby uporządkowaniu, które narzuca selektywność realizacji telewizyjnej. Myślę, że o wiele trudniej jest wyodrębnić poszczególne sekwencje  Wielopola, odbierając je z widowni teatru scenicznego – pisał Wacław Tkaczuk w „Antenie”. –  Inny charakter ma zapewne w warunkach nietelewizyjnych obecność twórcy pośród aktorów, pośrodku spektaklu. Bliższy intencjom jego – demiurga. Kantor, prowadzony przez kamerę, może przesadzam, łowiony przez kamerę, jest tylko uczestnikiem, trochę świadkiem spektaklu, w którym nic przecież nie zmieni jego gest dyrygenta. Jest to w istocie gest aktora, nie dyryguje się wszak np. śpiewem odtwarzanym mechanicznie z taśmy”.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. PAP/M. Leckel

Tadeusz Kantor

(1915–1990) – malarz, reżyser i scenograf teatralny. Ukończył w 1939 roku Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie. W czasie wojny prowadził w podziemiu Teatr Niezależny, w którym wystawił Balladynę Juliusza Słowackiego (1942) i Powrót Odysa Stanisława Wyspiańskiego (1944). W okresie stalinizmu pracował jako scenograf przede wszystkim w Starym Teatrze w Krakowie, gdzie zainscenizował kilka przedstawień, m.in. Nosorożca Eugène’a Ionesco (1961). Był założycielem i kierownikiem awangardowego Teatru Cricot 2, działającego w Krakowie od 1956 do 1991 roku, najpierw w Domu Plastyków, a potem w Galerii Krzysztofory.

zobacz także

  • dokument Wideo 1:11:16 Kantor | Andrzej Sapija Sylwetka Tadeusza Kantora w biograficznym dokumencie autorstwa Andrzeja Sapiji. Artysta przybliża w nim własną koncepcję sztuki i komentuje swoje dokonania.
    dokument Wideo 1:11:16 Kantor | Andrzej Sapija Sylwetka Tadeusza Kantora w biograficznym dokumencie autorstwa Andrzeja Sapiji. Artysta przybliża w nim własną koncepcję sztuki i komentuje swoje dokonania.
  • dokument Wideo 21:22 Istnieje tylko to, co się widzi | Andrzej Sapija Dokumentalista Andrzej Sapija raz jeszcze powraca do postaci Tadeusza Kantora, tym razem sięga do jego zapisków i szkiców z zagranicznych wojaży.
    dokument Wideo 21:22 Istnieje tylko to, co się widzi | Andrzej Sapija Dokumentalista Andrzej Sapija raz jeszcze powraca do postaci Tadeusza Kantora, tym razem sięga do jego zapisków i szkiców z zagranicznych wojaży.
  • dokument Wideo 20:06 Ostatnia szansa Wielopola | Krzysztof Miklaszewski Reportaż Ostatnia szansa Wielopola pokazuje dzień powszedni miejscowości, którą Tadeusz Kantor rozsławił za sprawą swojego przedstawienia.
    dokument Wideo 20:06 Ostatnia szansa Wielopola | Krzysztof Miklaszewski Reportaż Ostatnia szansa Wielopola pokazuje dzień powszedni miejscowości, którą Tadeusz Kantor rozsławił za sprawą swojego przedstawienia.
  • dokument Wideo 23:33 Teatr podziemny Tadeusza Kantora | Irena Wollen W Teatrze podziemnym Tadeusza Kantora Irena Wollen wraca do działalności Kantora w czasie okupacji. Artysta, mimo że Niemcy wydali zakaz wystawiania przez Polaków „poważnych widowisk”, kontynuował swoje awangardowe poszukiwania.
    dokument Wideo 23:33 Teatr podziemny Tadeusza Kantora | Irena Wollen W Teatrze podziemnym Tadeusza Kantora Irena Wollen wraca do działalności Kantora w czasie okupacji. Artysta, mimo że Niemcy wydali zakaz wystawiania przez Polaków „poważnych widowisk”, kontynuował swoje awangardowe poszukiwania.
  • reportaż Wideo 1:00:07 Gdzie są niegdysiejsze śniegi… reportaż ze spektaklu | Andrzej Sapija Tadeusz Kantor w Warszawie – przy okazji pokazu Gdzie są niegdysiejsze śniegi oprowadza po wystawie awangardystów z najbliższego otoczenia Teatru Cricot 2.
    reportaż Wideo 1:00:07 Gdzie są niegdysiejsze śniegi… reportaż ze spektaklu | Andrzej Sapija Tadeusz Kantor w Warszawie – przy okazji pokazu Gdzie są niegdysiejsze śniegi oprowadza po wystawie awangardystów z najbliższego otoczenia Teatru Cricot 2.

podziel się wrażeniami