spektakl

Wesele | Lidia Zamkow

Wideo, 2:27:02, reż. Lidia Zamkow, 1972 producent: Komitet d/s Radia i Telewizji

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Ponad czterdzieści lat temu „Wesele“ Stanisława Wyspiańskiego w interpretacji Lidii Zamkow wywołało spore poruszenie. Nic w tym dziwnego, skoro w przedstawieniu zabrakło chociażby Chochoła.
Widzowi przyzwyczajonemu do radykalnych decyzji współczesnych reżyserów może się wydawać, że przedstawienie Lidii Zamkow jest tradycyjne – chata jest rozśpiewana, aktorzy w kostiumach z epoki. A jednak wywołało gorącą dyskusję (zanim spektakl trafił do Teatru Telewizji, znalazł się w 1969 roku na afiszu krakowskiego Teatru im. Juliusza Słowackiego). Reżyserka w tekście zamieszczonym w programie pisała: „Zamierzam podważyć kanon inscenizacyjny Wesela. I zrobiła to – tyle że operując subtelniejszymi narzędziami niż np. przeniesienie akcji we współczesność.

W pierwszym akcie są to przede wszystkim przesunięcia tekstu (to Wesele nie rozpoczyna się od słów „Cóż tam, panie, w polityce?”), łączenie dwójkowych scen w większe całości, dzięki czemu ostrzej wybrzmiewają takie tematy jak obcość chłopów i gości z miasta, czy rezygnacja ze stereotypowego przedstawiania postaci (Pan Młody nie ma rysów komediowych). Ale największe dyskusje wywołała rezygnacja ze zjaw i zastąpienie ich monologami bohaterów, których owe zjawy nachodzą. „Zawsze mnie bardziej interesuje człowiek, jego myśli, wyobrażenia i słabości, niż pistolce z dykty i lira z papier-maché” – pisała Zamkow. W jej Weselu nie ma nawet Chochoła – jego rolę wypełnia Isia. „W zakończeniu podmieniając chochoła na Isię, nawiązałam do Andersena (…). U niego dziecko demaskuje dorosłych, mówiąc głośno, że król jest nagi. (…) Isia w Weselu rozwija groźną bajkę już na początku, kiedy zwraca się do chochoła. A bajkę prowadzić może tylko dziecko” – tłumaczyła reżyserka w wywiadzie dla „Pomorza”.


Personalia
Realizując Wesele w telewizji, Zamkow obsadziła aktorów warszawskich, w tym Mariusza Dmochowskiego, Franciszka Pieczkę oraz Stanisławę Celińską. Ale kilka ról przeniosła z krakowskiego przedstawienia: Poetę grał Leszek Herdegen, Pana Młodego – Wojciech Ziętarski, Dziennikarza – Arkadiusz Bazak, Jaśka – Andrzej Mrowiec, a Kacpra – Andrzej Szajewski.


Głosy z widowni

„Otrzymałam po tym spektaklu masę listów. Jedni wynoszą mnie pod niebiosa, inni zrównują z ziemią” – mówiła Lidia Zamkow w rozmowie z „Pomorzem”. Przeprowadzająca wywiad Krystyna Starczak formułuje powszechne wówczas zarzuty pod adresem spektaklu: oderwanie się od wizji autora osłabiło dramatyzm, „a zakończenie wręcz wypaczyło myśl Wyspiańskiego, obracając wielką narodową sprawę
w zabawę reżyserowaną przez dziecko”. Wesele było spektaklem szeroko dyskutowanym. Elżbieta Wysińska pisała w obszernej analizie teatralnej wersji: „Wszystkie zarzuty stawiane Weselu w inscenizacji Lidii Zamkow wydają mi się mało istotne wobec faktu, że tekst w tym przedstawieniu śledzi się z niebywałą uwagą i napięciem, że z samego tekstu wydobywa ono właśnie znaczenia najżywsze”.

Na marginesie

Anna Dymna, która w Krakowie (jeszcze jako studentka PWST, pod nazwiskiem Dziadyk) grała Isię, w telewizji została Panną Młodą. Dymna wielokrotnie podkreślała, że narodziła się jako aktorka dzięki Lidii Zamkow i dzięki niej zrozumiała, że teatrowi warto poświęcić życie.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Hartwig Edward, NAC

Lidia Zamkow

1918–1982) – aktorka i reżyserka. W roku 1937 rozpoczęła studia aktorskie w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie, kontynuowała je w podziemiu, w czasie okupacji. W 1944 roku zaczęła występować w teatrze, w 1948 ukończyła studia reżyserskie warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej. Najdłużej związana była z teatrami krakowskimi – im. Juliusza Słowackiego (1949–1952, 1957–1958 i 1964–1972) oraz Starym (1958–1964). Reżyserowała na scenach całej Polski oraz w Teatrze Telewizji.

jesteś w ścieżce tematycznej

  • zdjęcie Nie szkolny teatr lektur

    Nie szkolny teatr lektur

    idź tą ścieżką
    Shakespeare, Mickiewicz, Dostojewski, Wyspiański. Jakie tajemnice klasycznych dzieł odkrywają reżyserzy? Teatr potrafi obrócić na nice przyjęte interpretacje. „Wesele" bez Chochoła, Makbet na Bliskim Wschodzie – zdarzyć może się wszystko.

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:41:00 Zemsta | Jan Świderski „«Zemsta» au naturel, czyli taka, jak ją Fredro napisał” – cieszyli się recenzenci, oceniając efekt reżyserskiej pracy Jana Świderskiego.
    spektakl Wideo 1:41:00 Zemsta | Jan Świderski „«Zemsta» au naturel, czyli taka, jak ją Fredro napisał” – cieszyli się recenzenci, oceniając efekt reżyserskiej pracy Jana Świderskiego.
  • spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
    spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.

podziel się wrażeniami