słuchowisko

W małym dworku | Stanisław Ignacy Witkiewicz

Audio, 59:22, reż. Helmut Kajzar, 1969 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Początki radiowej kariery Helmuta Kajzara, który w 1969 roku wyreżyserował W małym dworku Stanisława Ignacego Witkiewicza.
W posiadłości Nibków dzieją się rzeczy niezwykłe. Córeczkom udaje się wywołać widmo nieżywej matki, Anastazji. Nieboszczka poczyna sobie śmiało i drażni towarzystwo. Czy umarła „od raka, który zrobił jej się na wątrobie”, czy też zastrzelił ją „jak zborsuczoną sukę” mąż, Dyapanazy? Czyją była kochanką: niedorzecznego poety, Jęzorego Pasiukowskiego, a może prymitywnego Ignacego Kozdronia? Anastazja zdaje się bawić wątpliwościami żyjących. Mówi, że niczego nie pamięta, bo żeby zagłuszyć nowotworowy ból, zażywała opium. Pozostał po niej dziennik, ale i on nic nie wyjaśnia. Zdaniem Anastazji są w nim same kłamstwa.

Helmut Kajzar reżyseruje W małym dworku jako komedię doprawioną szczyptą makabreski. To jedno z jego pierwszych słuchowisk. Dyapanazego gra Zbigniew Zapasiewicz (w 1972 roku stworzy radiową kreację w Końcu półświni wg tekstu Kajzara). Radiowe doświadczenia reżysera stały się podstawą jego teatru meta-codzienności. „Pytanie, kiedy prywatna obecność aktora siedzącego przed mikrofonem zamienia się w rolę, kreację dźwiękową, pasjonowało go, jak pamiętam, zawsze – mówił Krzysztof Sielicki, kierownik literacki Teatru Polskiego Radia. – Potem zaczął spoglądać na tę sytuację z odwróconej niejako perspektywy: pytał, kiedy codzienna, prywatna komunikacja między ludźmi nabiera znaczenia artystycznego. Dlatego zapewne nagrywał rozmowy ze znajomymi i nieznajomymi, rejestrował dźwięki świata, metaforyzował rzeczywistość”.

ilustracja: Leon Wyczółkowski, Dwór w Gościeradzu, 1929, Wikimedia Commons, PD

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. z archiwum rodzinnego Jolanty Lothe

Helmut Kajzar

(1941–1982) – reżyser i dramatopisarz, eseista, studiował filozofię i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1969). Zaczynał w studenckim Teatrze 38 w Krakowie, debiutował w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach Świadkami albo naszą małą stabilizacją Tadeusza Różewicza (1967). Oprócz Różewicza wystawiał też Luigi Pirandella (Człowiek z kwiatem w ustach, Patent), Fernando Arrabala (Franciszka i kaci, Guernica, Modlitwa), Stanisława Wyspiańskiego (Bolesław Śmiały, Sędziowie), Sofoklesa (Antygona, Król Edyp).

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:01 Historia | Grzegorz Jarzyna | fragment Historia wg Witolda Gombrowicza to telewizyjny debiut Grzegorza Jarzyny, który – pod pseudonimem Horst Leszczuk – bawi się filmową narracją i montażem, całkiem serio mówiąc o próbach uwalniania się od związków z rodziną i społeczeństwem oraz od uwikłań w tragiczne dzieje własnego narodu i Europy Środkowo-Wschodniej.
    spektakl Wideo 1:01 Historia | Grzegorz Jarzyna | fragment Historia wg Witolda Gombrowicza to telewizyjny debiut Grzegorza Jarzyny, który – pod pseudonimem Horst Leszczuk – bawi się filmową narracją i montażem, całkiem serio mówiąc o próbach uwalniania się od związków z rodziną i społeczeństwem oraz od uwikłań w tragiczne dzieje własnego narodu i Europy Środkowo-Wschodniej.
  • spektakl Wideo 2:16:58 Kosmos | Jerzy Jarocki Witold Gombrowicz w Kosmosie przemienia powieść sensacyjną w filozoficzną rozprawę o rozumie i nieuporządkowanej materii. Spektakl Jerzego Jarockiego jest pełną intelektualnej samodyscypliny inscenizacją o nieokiełznanym chaosie rzeczywistości.
    spektakl Wideo 2:16:58 Kosmos | Jerzy Jarocki Witold Gombrowicz w Kosmosie przemienia powieść sensacyjną w filozoficzną rozprawę o rozumie i nieuporządkowanej materii. Spektakl Jerzego Jarockiego jest pełną intelektualnej samodyscypliny inscenizacją o nieokiełznanym chaosie rzeczywistości.
  • spektakl Wideo 1:05:06 Auslöschung / Wymazywanie | Krystian Lupa | 3/4 Auslöschung/Wymazywanie Krystiana Lupy wg powieści Thomasa Bernharda miało za temat (nie jedyny) niedokonaną próbę rozliczenia się Austrii z poparcia dla Hitlera… a wpisało się w dyskutowaną w chwili premiery sprawę Jedwabnego.
    spektakl Wideo 1:05:06 Auslöschung / Wymazywanie | Krystian Lupa | 3/4 Auslöschung/Wymazywanie Krystiana Lupy wg powieści Thomasa Bernharda miało za temat (nie jedyny) niedokonaną próbę rozliczenia się Austrii z poparcia dla Hitlera… a wpisało się w dyskutowaną w chwili premiery sprawę Jedwabnego.
  • spektakl Wideo 1:12:42 Auslöschung / Wymazywanie | Krystian Lupa | 2/4 Auslöschung/Wymazywanie Krystiana Lupy wg powieści Thomasa Bernharda miało za temat (nie jedyny) niedokonaną próbę rozliczenia się Austrii z poparcia dla Hitlera… a wpisało się w dyskutowaną w chwili premiery sprawę Jedwabnego.
    spektakl Wideo 1:12:42 Auslöschung / Wymazywanie | Krystian Lupa | 2/4 Auslöschung/Wymazywanie Krystiana Lupy wg powieści Thomasa Bernharda miało za temat (nie jedyny) niedokonaną próbę rozliczenia się Austrii z poparcia dla Hitlera… a wpisało się w dyskutowaną w chwili premiery sprawę Jedwabnego.
  • spektakl Wideo 2:30 Mieszczanin szlachcicem | Jerzy Gruza | fragment Ostatnia rola teatralna Bogumiła Kobieli – jako Pan Jourdain w Mieszczaninie szlachcicem Moliera wciąż budzi szczery śmiech, mimo że od premiery przedstawienia Jerzego Gruzy minęło już ponad czterdzieści sześć lat.
    spektakl Wideo 2:30 Mieszczanin szlachcicem | Jerzy Gruza | fragment Ostatnia rola teatralna Bogumiła Kobieli – jako Pan Jourdain w Mieszczaninie szlachcicem Moliera wciąż budzi szczery śmiech, mimo że od premiery przedstawienia Jerzego Gruzy minęło już ponad czterdzieści sześć lat.

podziel się wrażeniami