słuchowisko

W małym dworku | Stanisław Ignacy Witkiewicz

Audio, 59:22, reż. Helmut Kajzar, 1969 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Początki radiowej kariery Helmuta Kajzara, który w 1969 roku wyreżyserował W małym dworku Stanisława Ignacego Witkiewicza.
W posiadłości Nibków dzieją się rzeczy niezwykłe. Córeczkom udaje się wywołać widmo nieżywej matki, Anastazji. Nieboszczka poczyna sobie śmiało i drażni towarzystwo. Czy umarła „od raka, który zrobił jej się na wątrobie”, czy też zastrzelił ją „jak zborsuczoną sukę” mąż, Dyapanazy? Czyją była kochanką: niedorzecznego poety, Jęzorego Pasiukowskiego, a może prymitywnego Ignacego Kozdronia? Anastazja zdaje się bawić wątpliwościami żyjących. Mówi, że niczego nie pamięta, bo żeby zagłuszyć nowotworowy ból, zażywała opium. Pozostał po niej dziennik, ale i on nic nie wyjaśnia. Zdaniem Anastazji są w nim same kłamstwa.

Helmut Kajzar reżyseruje W małym dworku jako komedię doprawioną szczyptą makabreski. To jedno z jego pierwszych słuchowisk. Dyapanazego gra Zbigniew Zapasiewicz (w 1972 roku stworzy radiową kreację w Końcu półświni wg tekstu Kajzara). Radiowe doświadczenia reżysera stały się podstawą jego teatru meta-codzienności. „Pytanie, kiedy prywatna obecność aktora siedzącego przed mikrofonem zamienia się w rolę, kreację dźwiękową, pasjonowało go, jak pamiętam, zawsze – mówił Krzysztof Sielicki, kierownik literacki Teatru Polskiego Radia. – Potem zaczął spoglądać na tę sytuację z odwróconej niejako perspektywy: pytał, kiedy codzienna, prywatna komunikacja między ludźmi nabiera znaczenia artystycznego. Dlatego zapewne nagrywał rozmowy ze znajomymi i nieznajomymi, rejestrował dźwięki świata, metaforyzował rzeczywistość”.

ilustracja: Leon Wyczółkowski, Dwór w Gościeradzu, 1929, Wikimedia Commons, PD

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. z archiwum rodzinnego Jolanty Lothe

Helmut Kajzar

(1941–1982) – reżyser i dramatopisarz, eseista, studiował filozofię i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1969). Zaczynał w studenckim Teatrze 38 w Krakowie, debiutował w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach Świadkami albo naszą małą stabilizacją Tadeusza Różewicza (1967). Oprócz Różewicza wystawiał też Luigi Pirandella (Człowiek z kwiatem w ustach, Patent), Fernando Arrabala (Franciszka i kaci, Guernica, Modlitwa), Stanisława Wyspiańskiego (Bolesław Śmiały, Sędziowie), Sofoklesa (Antygona, Król Edyp).

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:34:00 Makbet | Andrzej Wajda Pogranicza kina i teatru. Andrzej Wajda realizuje w telewizji minimalistycznego, uwspółcześnionego Makbeta Williama Shakespeare’a, posiłkując się komputerową technologią.
    spektakl Wideo 1:34:00 Makbet | Andrzej Wajda Pogranicza kina i teatru. Andrzej Wajda realizuje w telewizji minimalistycznego, uwspółcześnionego Makbeta Williama Shakespeare’a, posiłkując się komputerową technologią.
  • spektakl Wideo 54:53 Męczeństwo Piotra Ohey’a | Erwin Axer Od tego przedstawienia zaczęła się współpraca dwóch tuzów polskiego teatru. W 1962 roku Erwin Axer wyreżyserował „Męczeństwo Piotra Ohey’a“ Sławomira Mrożka.
    spektakl Wideo 54:53 Męczeństwo Piotra Ohey’a | Erwin Axer Od tego przedstawienia zaczęła się współpraca dwóch tuzów polskiego teatru. W 1962 roku Erwin Axer wyreżyserował „Męczeństwo Piotra Ohey’a“ Sławomira Mrożka.
  • spektakl Wideo 13:48 Sędziowie | Jerzy Grzegorzewski | fragment Sędziowie Stanisława Wyspiańskiego w rytmach dyktowanych przez Jerzego Grzegorzewskiego wybrzmiewają bogactwem znaczeń. Gdy na pierwszym planie trwa sprawa w domu bogatego żydowskiego kupca, w tle słychać taneczną zabawę z Wesela.
    spektakl Wideo 13:48 Sędziowie | Jerzy Grzegorzewski | fragment Sędziowie Stanisława Wyspiańskiego w rytmach dyktowanych przez Jerzego Grzegorzewskiego wybrzmiewają bogactwem znaczeń. Gdy na pierwszym planie trwa sprawa w domu bogatego żydowskiego kupca, w tle słychać taneczną zabawę z Wesela.
  • spektakl Wideo 2:16:58 Kosmos | Jerzy Jarocki Witold Gombrowicz w Kosmosie przemienia powieść sensacyjną w filozoficzną rozprawę o rozumie i nieuporządkowanej materii. Spektakl Jerzego Jarockiego jest pełną intelektualnej samodyscypliny inscenizacją o nieokiełznanym chaosie rzeczywistości.
    spektakl Wideo 2:16:58 Kosmos | Jerzy Jarocki Witold Gombrowicz w Kosmosie przemienia powieść sensacyjną w filozoficzną rozprawę o rozumie i nieuporządkowanej materii. Spektakl Jerzego Jarockiego jest pełną intelektualnej samodyscypliny inscenizacją o nieokiełznanym chaosie rzeczywistości.
  • spektakl Wideo 1:55:41 H. | Jan Klata Z Hamleta w postsolidarnościowym czasie i miejscu została tylko pierwsza litera imienia. Jan Klata posłużył się arcydziełem Williama Shakespeare’a, żeby w „H.” wykrzyczeć wściekłość pokolenia tych, „którzy się nie załapali”. Larum odbijało się echem w upadającej Stoczni Gdańskiej, gdzie grany był spektakl.
    spektakl Wideo 1:55:41 H. | Jan Klata Z Hamleta w postsolidarnościowym czasie i miejscu została tylko pierwsza litera imienia. Jan Klata posłużył się arcydziełem Williama Shakespeare’a, żeby w „H.” wykrzyczeć wściekłość pokolenia tych, „którzy się nie załapali”. Larum odbijało się echem w upadającej Stoczni Gdańskiej, gdzie grany był spektakl.

podziel się wrażeniami