słuchowisko

Pan Jowialski | Aleksander Fredro

Audio, 2:17:55, reż. Aleksander Zelwerowicz, 1949 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Komedia Aleksandra Fredry w reżyserii Aleksandra Zelwerowicza jest najstarszym zachowanym w całości słuchowiskiem Polskiego Radia (1949 rok). W tytułowej roli występuje legendarny Ludwik Solski.
Napisana prozą Fredrowska komedia skrywa w tytułowej postaci zarzewie interpretacyjnego sporu. Czy głowa familii Jowialskich – piewca spokojnego życia w rodzinnym gronie, mistrz dykteryjek – to „pogodny staruszek” o niemal filozoficznym, pełnym pobłażania stosunku do świata, czy też wiecznie uśmiechnięty głupiec, uosabiający najgorsze cechy, współczesnej Fredrze, szlachty galicyjskiej? Pytania mnożą się, gdy śledzimy sceny z życia we dworze państwa Jowialskich. Spotykają się w nim ludzie z różnych środowisk i pokoleń, w tym ubodzy artyści, z których jeden, przebrany przez rozbawione towarzystwo za sułtana, zyskuje prawo mówienia prawdy na temat innych osób.

Personalia
W Panu Jowialskim słychać dobrą teatralną zabawę reżyserowaną przez Aleksandra Zelwerowicza. Rozpoczęcie kolejnych aktów poprzedza dźwięk gongu, a narrator czyta niektóre didaskalia, dopowiadając to, czego nie widać. Na taśmie uwiecznione zostały słynne głosy polskiego teatru oraz kina. W roli Szambelanowej występuje Mieczysława Ćwiklińska, z lubością akcentująca nosowe głoski: „ą” i „ę” (Szambelanem jest Zelwerowicz). Rolę tytułową gra Ludwik Solski, w chwili nagrywania słuchowiska człowiek ponad dziewięćdziesięcioletni, starszy od swojego bohatera o dobrych dziesięć lat. Nestor sceny, Stary Wiarus w premierowej inscenizacji Warszawianki Stanisława Wyspiańskiego z 1901 roku, występował do ostatnich dni życia. Jego pożegnalną rolą był Onufry Ciaputkiewicz w Grubych rybach Michała Bałuckiego z 1953 roku. Artysta zmarł rok później w wieku dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. Słuchowisko miało swój sceniczny pierwowzór. Zelwerowicz wystawił Pana Jowialskiego w odbudowanym Teatrze Polskim w Warszawie w 1948 roku.


ilustracja: fot. autor nieznany, Wikimedia Commons, PD

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Wikimedia Commons, PD

Aleksander Zelwerowicz

(1877–1955) – wybitny aktor i reżyser, pedagog, ukończył klasę dykcji i deklamacji Konserwatorium Muzycznego w Warszawie, studiował też w Szkole Handlowej i na uniwersytecie genewskim. Na początku kariery występował w Łodzi i Krakowie; od 1918 roku w Warszawie: Teatr Miejski, Teatr Narodowy, Teatr Polski – był z nim związany od czasu założenia (1913) i z nielicznymi przerwami przepracował na scenie Polskiego trzydzieści lat. Wykładał w Szkole Dramatycznej przy Konserwatorium Muzycznym. Współpracował z Redutą Juliusza Osterwy. Był współinicjatorem i pierwszym dyrektorem Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej (1932–1936).

zobacz także

  • słuchowisko Audio 1:15:45 Mazepa | Juliusz Słowacki Jedno z najstarszych powojennych słuchowisk w archiwum Polskiego Radia – „Mazepa” Juliusza Słowackiego w reżyserii Janusza Warneckiego.
    słuchowisko Audio 1:15:45 Mazepa | Juliusz Słowacki Jedno z najstarszych powojennych słuchowisk w archiwum Polskiego Radia – „Mazepa” Juliusza Słowackiego w reżyserii Janusza Warneckiego.
  • słuchowisko Audio 1:33:11 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 1/2 Radiowy „Faust” Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
    słuchowisko Audio 1:33:11 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 1/2 Radiowy „Faust” Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
  • słuchowisko Audio 21:50 Drugi pokój | Zbigniew Herbert Radiowy dramat Zbigniewa Herberta Drugi pokój w reżyserii Janusza Warneckiego – obyczajowy obrazek, który ma wartość wnikliwego portretu przedstawiającego współczesnego człowieka.
    słuchowisko Audio 21:50 Drugi pokój | Zbigniew Herbert Radiowy dramat Zbigniewa Herberta Drugi pokój w reżyserii Janusza Warneckiego – obyczajowy obrazek, który ma wartość wnikliwego portretu przedstawiającego współczesnego człowieka.
  • słuchowisko Audio 48:11 Gimpel Głupek | Isaac Bashevis Singer Radiowy teatr jednego artysty. Aleksander Bardini reżyseruje tekst Isaaka Bashevisa Singera oraz gra tytułową rolę.
    słuchowisko Audio 48:11 Gimpel Głupek | Isaac Bashevis Singer Radiowy teatr jednego artysty. Aleksander Bardini reżyseruje tekst Isaaka Bashevisa Singera oraz gra tytułową rolę.

podziel się wrażeniami