spektakl

Ô douce nuit (Cicha noc) | Tadeusz Kantor

Wideo, 56:06, reż. Tadeusz Kantor, 1991 producent: Komitet d/s Radia i Telewizji

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

W Cichej nocy Tadeusz Kantor w scenerii zburzonego domu przywołuje nie tylko narodziny i ukrzyżowanie Jezusa, ale też historię Europy wyznaczaną przez rewolucje i wojny prowadzące do masowych rzezi.

W dorobku teatralnym Tadeusza Kantora obok spektakli znajdują się ich szkice lub szkolne etiudy określane przez niego – od nazwy Teatru Cricot 2 – jako cricotages. Po raz pierwszy użył słowa cricotage w grudniu 1965 roku, w tytule happeningu zorganizowanego w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Warszawie. W okresie Teatru Śmierci artysta stworzył poza granicami Polski aż sześć cricotages: Gdzie są niegdysiejsze śniegi? (Rzym, 1979), Ślub w manierze konstruktywistycznej i surrealistycznej (Mediolan, 1986), Maszyna miłości i śmierci (Kassel, 1987), Bardzo krótka lekcja (Charleville-Mézières, 1988) i Cicha noc (Awinion, 1990).

Cicha noc przygotowana została przez Kantora z francuskimi aktorami i dwiema współpracowniczkami z zespołu Cricot 2 w trakcie pracy nad spektaklem Dziś są moje urodziny. Sytuacyjnie cricotage rozgrywał się w zniszczonym domu, z którego pozostał murowany komin z kilkoma porozrzucanymi drewnianymi belkami i deskami oraz stół, krzesła i łóżko. Tytuł nawiązuje do bożonarodzeniowej kolędy. Kantor przywołuje w spektaklu nie tylko narodziny, ale także ukrzyżowanie Jezusa oraz historię Europy wyznaczaną przez rewolucje i wojny prowadzące do masowych rzezi.

W komentarzach do przedstawienia artysta pisał m.in.: „Było w moim życiu wiele/ tych ś w i ę t y c h nocy./ Ale zapamiętałem jedną/ jedną./ Zima./ Śnieg jak okiem sięgnąć./ Czarne niebo roziskrzone gwiazdami./ Pod tym niebem/ staliśmy z moją siostrą,/ trzymając się za ręce,/ z zadartymi głowami/ szukając tej jednej, betlejemskiej gwiazdy. Mieliśmy wtedy po kilka lat./  W domu rodzina przy stole/ wigilijnym,/ choinka, stary ksiądz,/ Św. Mikołaj, w którym poznałem/ naszego Zakrystiana./ Wybiegliśmy z domu, w noc,/ byliśmy tylko my dwoje,/ czekaliśmy na coś.../ Nie wiadomo.../ Potem zbiegliśmy w dół/ do stajni,/ aby posłuchać, jak zwierzęta/ mówią ludzkim głosem./ Nagle zajechały sanki,/ woźnica z pochodnią,/ wsiedliśmy do sanek/ i skuleni czekaliśmy.../ Dzieci zawsze czekają na coś ważnego…/ W taką noc wszystko może się zdarzyć…/ Noc/ jak kochana/ w tęsknocie oczekiwana/ dziewczyna/ W taką noc/ rozpoczął się mój teatr,/ B i e d a/ szczęście i PŁACZ,/ i miłość…/ Powoli spełniał się/ c u d,/ s z t u k a./ Dzieci zawsze czekają./ Całe życie czekałem/ na coś, co, wierzyłem,/ że się zdarzy./ KONIEC ŚWIATA”.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. PAP/M. Leckel

Tadeusz Kantor

(1915–1990) – malarz, reżyser i scenograf teatralny. Ukończył w 1939 roku Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie. W czasie wojny prowadził w podziemiu Teatr Niezależny, w którym wystawił Balladynę Juliusza Słowackiego (1942) i Powrót Odysa Stanisława Wyspiańskiego (1944). W okresie stalinizmu pracował jako scenograf przede wszystkim w Starym Teatrze w Krakowie, gdzie zainscenizował kilka przedstawień, m.in. Nosorożca Eugène’a Ionesco (1961). Był założycielem i kierownikiem awangardowego Teatru Cricot 2, działającego w Krakowie od 1956 do 1991 roku, najpierw w Domu Plastyków, a potem w Galerii Krzysztofory.

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
    spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
  • spektakl Wideo 3:00 Życie jest snem | Jerzy Jarocki | fragment Ze sceny słychać: „Niech was czegoś nauczy ten spektakl, czy nie wydaje się wam przerażający i cudowny”. Jerzy Jarocki mówi o Polsce i Polakach za pośrednictwem XVII-wiecznego dramatu Życie jest snem Calderóna de la Barki.
    spektakl Wideo 3:00 Życie jest snem | Jerzy Jarocki | fragment Ze sceny słychać: „Niech was czegoś nauczy ten spektakl, czy nie wydaje się wam przerażający i cudowny”. Jerzy Jarocki mówi o Polsce i Polakach za pośrednictwem XVII-wiecznego dramatu Życie jest snem Calderóna de la Barki.
  • słuchowisko Audio 50:38 Perła | John Steinbeck Radiowy przebój pierwszej połowy lat 60. Przypowieść o istocie zła kusiła nazwiskami: autora, Johna Steinbecka, oraz reżysera, Adama Hanuszkiewicza.
    słuchowisko Audio 50:38 Perła | John Steinbeck Radiowy przebój pierwszej połowy lat 60. Przypowieść o istocie zła kusiła nazwiskami: autora, Johna Steinbecka, oraz reżysera, Adama Hanuszkiewicza.
  • spektakl Wideo 53:27 Macchina dell’amore e della morte (Maszyna miłości i śmierci) | Tadeusz Kantor W Maszynie miłości i śmierci, opartej na sztuce dla marionetek Maurice’a Maeterlincka Śmierć Tintagilesa, Tadeusz Kantor powraca z nostalgią do swego pierwszego spektaklu sprzed 50 lat oraz dwóch nurtów w nowoczesnej sztuce, z których wywodził się jego teatr: symbolizmu i konstruktywizmu.
    spektakl Wideo 53:27 Macchina dell’amore e della morte (Maszyna miłości i śmierci) | Tadeusz Kantor W Maszynie miłości i śmierci, opartej na sztuce dla marionetek Maurice’a Maeterlincka Śmierć Tintagilesa, Tadeusz Kantor powraca z nostalgią do swego pierwszego spektaklu sprzed 50 lat oraz dwóch nurtów w nowoczesnej sztuce, z których wywodził się jego teatr: symbolizmu i konstruktywizmu.
  • spektakl Wideo 0:55 Wariat i zakonnica | Krystian Lupa | fragment Stanisław Ignacy Witkiewicz i Krystian Lupa to konfiguracja już nieaktywna, ale w latach 70. i 80. – bardzo twórcza. Reżyser debiutował spektaklem na podstawie Witkacego. Wariat i zakonnica to jego druga realizacja dramatu tego autora.
    spektakl Wideo 0:55 Wariat i zakonnica | Krystian Lupa | fragment Stanisław Ignacy Witkiewicz i Krystian Lupa to konfiguracja już nieaktywna, ale w latach 70. i 80. – bardzo twórcza. Reżyser debiutował spektaklem na podstawie Witkacego. Wariat i zakonnica to jego druga realizacja dramatu tego autora.

podziel się wrażeniami