spektakl

Ô douce nuit (Cicha noc) | Tadeusz Kantor

Wideo, 56:06, reż. Tadeusz Kantor, 1991 producent: Komitet d/s Radia i Telewizji

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

W Cichej nocy Tadeusz Kantor w scenerii zburzonego domu przywołuje nie tylko narodziny i ukrzyżowanie Jezusa, ale też historię Europy wyznaczaną przez rewolucje i wojny prowadzące do masowych rzezi.

W dorobku teatralnym Tadeusza Kantora obok spektakli znajdują się ich szkice lub szkolne etiudy określane przez niego – od nazwy Teatru Cricot 2 – jako cricotages. Po raz pierwszy użył słowa cricotage w grudniu 1965 roku, w tytule happeningu zorganizowanego w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Warszawie. W okresie Teatru Śmierci artysta stworzył poza granicami Polski aż sześć cricotages: Gdzie są niegdysiejsze śniegi? (Rzym, 1979), Ślub w manierze konstruktywistycznej i surrealistycznej (Mediolan, 1986), Maszyna miłości i śmierci (Kassel, 1987), Bardzo krótka lekcja (Charleville-Mézières, 1988) i Cicha noc (Awinion, 1990).

Cicha noc przygotowana została przez Kantora z francuskimi aktorami i dwiema współpracowniczkami z zespołu Cricot 2 w trakcie pracy nad spektaklem Dziś są moje urodziny. Sytuacyjnie cricotage rozgrywał się w zniszczonym domu, z którego pozostał murowany komin z kilkoma porozrzucanymi drewnianymi belkami i deskami oraz stół, krzesła i łóżko. Tytuł nawiązuje do bożonarodzeniowej kolędy. Kantor przywołuje w spektaklu nie tylko narodziny, ale także ukrzyżowanie Jezusa oraz historię Europy wyznaczaną przez rewolucje i wojny prowadzące do masowych rzezi.

W komentarzach do przedstawienia artysta pisał m.in.: „Było w moim życiu wiele/ tych ś w i ę t y c h nocy./ Ale zapamiętałem jedną/ jedną./ Zima./ Śnieg jak okiem sięgnąć./ Czarne niebo roziskrzone gwiazdami./ Pod tym niebem/ staliśmy z moją siostrą,/ trzymając się za ręce,/ z zadartymi głowami/ szukając tej jednej, betlejemskiej gwiazdy. Mieliśmy wtedy po kilka lat./  W domu rodzina przy stole/ wigilijnym,/ choinka, stary ksiądz,/ Św. Mikołaj, w którym poznałem/ naszego Zakrystiana./ Wybiegliśmy z domu, w noc,/ byliśmy tylko my dwoje,/ czekaliśmy na coś.../ Nie wiadomo.../ Potem zbiegliśmy w dół/ do stajni,/ aby posłuchać, jak zwierzęta/ mówią ludzkim głosem./ Nagle zajechały sanki,/ woźnica z pochodnią,/ wsiedliśmy do sanek/ i skuleni czekaliśmy.../ Dzieci zawsze czekają na coś ważnego…/ W taką noc wszystko może się zdarzyć…/ Noc/ jak kochana/ w tęsknocie oczekiwana/ dziewczyna/ W taką noc/ rozpoczął się mój teatr,/ B i e d a/ szczęście i PŁACZ,/ i miłość…/ Powoli spełniał się/ c u d,/ s z t u k a./ Dzieci zawsze czekają./ Całe życie czekałem/ na coś, co, wierzyłem,/ że się zdarzy./ KONIEC ŚWIATA”.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. PAP/M. Leckel

Tadeusz Kantor

(1915–1990) – malarz, reżyser i scenograf teatralny. Ukończył w 1939 roku Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie. W czasie wojny prowadził w podziemiu Teatr Niezależny, w którym wystawił Balladynę Juliusza Słowackiego (1942) i Powrót Odysa Stanisława Wyspiańskiego (1944). W okresie stalinizmu pracował jako scenograf przede wszystkim w Starym Teatrze w Krakowie, gdzie zainscenizował kilka przedstawień, m.in. Nosorożca Eugène’a Ionesco (1961). Był założycielem i kierownikiem awangardowego Teatru Cricot 2, działającego w Krakowie od 1956 do 1991 roku, najpierw w Domu Plastyków, a potem w Galerii Krzysztofory.

zobacz także

  • dokument Wideo 21:22 Istnieje tylko to, co się widzi | Andrzej Sapija Dokumentalista Andrzej Sapija raz jeszcze powraca do postaci Tadeusza Kantora, tym razem sięga do jego zapisków i szkiców z zagranicznych wojaży.
    dokument Wideo 21:22 Istnieje tylko to, co się widzi | Andrzej Sapija Dokumentalista Andrzej Sapija raz jeszcze powraca do postaci Tadeusza Kantora, tym razem sięga do jego zapisków i szkiców z zagranicznych wojaży.
  • spektakl Wideo 1:01 Historia | Grzegorz Jarzyna | fragment Historia wg Witolda Gombrowicza to telewizyjny debiut Grzegorza Jarzyny, który – pod pseudonimem Horst Leszczuk – bawi się filmową narracją i montażem, całkiem serio mówiąc o próbach uwalniania się od związków z rodziną i społeczeństwem oraz od uwikłań w tragiczne dzieje własnego narodu i Europy Środkowo-Wschodniej.
    spektakl Wideo 1:01 Historia | Grzegorz Jarzyna | fragment Historia wg Witolda Gombrowicza to telewizyjny debiut Grzegorza Jarzyny, który – pod pseudonimem Horst Leszczuk – bawi się filmową narracją i montażem, całkiem serio mówiąc o próbach uwalniania się od związków z rodziną i społeczeństwem oraz od uwikłań w tragiczne dzieje własnego narodu i Europy Środkowo-Wschodniej.
  • spektakl Wideo 2:57 Zbrodnia i kara | Andrzej Wajda | fragment Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Andrzej Wajdy nazwana została „psychomachią”, wielkim pojedynkiem Raskolnikowa i Porfirego, w których wcielili się Jerzy Radziwiłowicz i Jerzy Stuhr.
    spektakl Wideo 2:57 Zbrodnia i kara | Andrzej Wajda | fragment Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Andrzej Wajdy nazwana została „psychomachią”, wielkim pojedynkiem Raskolnikowa i Porfirego, w których wcielili się Jerzy Radziwiłowicz i Jerzy Stuhr.
  • słuchowisko Audio 57:25 Ferdydurke | Witold Gombrowicz | 3/3 Adaptacja, która nie idzie na skróty. Janusz Kukuła rozpisuje Ferdydurke Witolda Gombrowicza na trzyczęściowe słuchowisko. Wprowadzając elementy muzyczne, bawi się formą.
    słuchowisko Audio 57:25 Ferdydurke | Witold Gombrowicz | 3/3 Adaptacja, która nie idzie na skróty. Janusz Kukuła rozpisuje Ferdydurke Witolda Gombrowicza na trzyczęściowe słuchowisko. Wprowadzając elementy muzyczne, bawi się formą.
  • spektakl Wideo 1:17:00 Przygoda pana Trapsa | Konrad Swinarski Swoją inscenizacją sztuki Friedricha Dürrenmatta Konrad Swinarski zdradza przepis na telewizyjny przebój. Współczesny moralitet realizuje w stylu teatru sensacji.
    spektakl Wideo 1:17:00 Przygoda pana Trapsa | Konrad Swinarski Swoją inscenizacją sztuki Friedricha Dürrenmatta Konrad Swinarski zdradza przepis na telewizyjny przebój. Współczesny moralitet realizuje w stylu teatru sensacji.

podziel się wrażeniami