spektakl

Nigdy tu już nie powrócę | Tadeusz Kantor

Wideo, 1:21:30, reż. Tadeusz Kantor, 1990 producent: Telewizja Polska

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Tadeusz Kantor w swoim spektaklu przywołuje wspomnienia z czasu wojny, w tym powstałą w podziemiu inscenizację „Powrotu Odysa” Stanisława Wyspiańskiego, oraz spektakle Cricot 2. Wygłasza monologi Odysa, który uprzytamnia sobie niemożność powrotu do przeszłości i nieuchronność śmierci.
Przedostatnie przedstawienie Kantora rozgrywało się w podrzędnej knajpie obsługiwanej przez Właściciela i kelnera zarazem, a sprzątanej przez Dziwkę Bosą. Na jednym ze stołów pokrytych blachą drzemie Ksiądz. Przy akompaniamencie tanga Tiempos viejos wkraczają, wraz z rekwizytami, postacie powołane przez Kantora do istnienia w rozmaitych spektaklach…

„Tytuł ma co najmniej podwójne znaczenie – pisał Jan Kłossowicz. – Nie wrócę – tutaj na Ziemię – odejdę na zawsze; i jednocześnie rozliczam się ze swoją sztuką , z teatrem – kończę drogę, którą w nim przeszedłem… Synteza działalności teatralnej prowadzonej od roku 1944. Powiązanie głównych wątków i – co najważniejsze – kolejnych tendencji estetycznych i koncepcji tworzenia widowiska. Przekonanie o ciągłości podstawowych założeń artystycznych, które w ramach poszczególnych »etapów« były jedynie wzbogacone i modyfikowane. Kantor nie tylko podsumowuje całą twórczość, ale mówi też o swoim stosunku do zespołu, do wykonawców i o ich postawie wobec niego”.

Rejestracji telewizyjnej Nigdy tu już nie powrócę dokonano w blisko dwa lata po premierze w Mediolanie, pomiędzy 22 a 24 lutego 1990 roku, w klubie studenckim Stodoła w Warszawie. Zrealizował ją Andrzej Sapija, reżyser kilku filmów dokumentalnych o Kantorze. Sapija starał się oddać subiektywny punkt widzenia Kantora jako sprawcy i zarazem uczestnika przedstawienia. Postacie nie wchodziły na scenę drzwiami, niejako wyłaniały się z ciemności niczym z pamięci lub ze snu.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. PAP/M. Leckel

Tadeusz Kantor

(1915–1990) – malarz, reżyser i scenograf teatralny. Ukończył w 1939 roku Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie. W czasie wojny prowadził w podziemiu Teatr Niezależny, w którym wystawił Balladynę Juliusza Słowackiego (1942) i Powrót Odysa Stanisława Wyspiańskiego (1944). W okresie stalinizmu pracował jako scenograf przede wszystkim w Starym Teatrze w Krakowie, gdzie zainscenizował kilka przedstawień, m.in. Nosorożca Eugène’a Ionesco (1961). Był założycielem i kierownikiem awangardowego Teatru Cricot 2, działającego w Krakowie od 1956 do 1991 roku, najpierw w Domu Plastyków, a potem w Galerii Krzysztofory.

jesteś w ścieżce tematycznej

  • zdjęcie Charon

    Charon

    idź tą ścieżką
    Duch podziemnego świata i jego łódź powracają m.in. w twórczości Tadeusza Kantora oraz Jerzego Grzegorzewskiego. Symbolizują sytuację przechodzenia pomiędzy rzeczywistościami; od realności w inny wymiar.

zobacz także

  • dokument Wideo 49:12 Tadeusz Kantor | TAK (Telewizyjne Archiwum Kultury) 1997 Telewizyjny program z lat 90. przypomina notację dokumentalną, pokazującą pracę Tadeusza Kantora nad spektaklem Nadobnisie i koczkodany wg Stanisława I. Witkiewicza. To był pierwszy polski film rejestrujący działalność Teatru Cricot 2.
    dokument Wideo 49:12 Tadeusz Kantor | TAK (Telewizyjne Archiwum Kultury) 1997 Telewizyjny program z lat 90. przypomina notację dokumentalną, pokazującą pracę Tadeusza Kantora nad spektaklem Nadobnisie i koczkodany wg Stanisława I. Witkiewicza. To był pierwszy polski film rejestrujący działalność Teatru Cricot 2.
  • dokument Wideo 23:33 Teatr podziemny Tadeusza Kantora | Irena Wollen W Teatrze podziemnym Tadeusza Kantora Irena Wollen wraca do działalności Kantora w czasie okupacji. Artysta, mimo że Niemcy wydali zakaz wystawiania przez Polaków „poważnych widowisk”, kontynuował swoje awangardowe poszukiwania.
    dokument Wideo 23:33 Teatr podziemny Tadeusza Kantora | Irena Wollen W Teatrze podziemnym Tadeusza Kantora Irena Wollen wraca do działalności Kantora w czasie okupacji. Artysta, mimo że Niemcy wydali zakaz wystawiania przez Polaków „poważnych widowisk”, kontynuował swoje awangardowe poszukiwania.
  • reportaż Wideo 1:00:07 Gdzie są niegdysiejsze śniegi… reportaż ze spektaklu | Andrzej Sapija Tadeusz Kantor w Warszawie – przy okazji pokazu Gdzie są niegdysiejsze śniegi oprowadza po wystawie awangardystów z najbliższego otoczenia Teatru Cricot 2.
    reportaż Wideo 1:00:07 Gdzie są niegdysiejsze śniegi… reportaż ze spektaklu | Andrzej Sapija Tadeusz Kantor w Warszawie – przy okazji pokazu Gdzie są niegdysiejsze śniegi oprowadza po wystawie awangardystów z najbliższego otoczenia Teatru Cricot 2.
  • spektakl Wideo 1:12:00 Umarła klasa | Tadeusz Kantor Jedno z największych dzieł XX-wiecznego teatru. Tadeusz Kantor snuje „seans dramatyczny” o umieraniu, które zaczyna się już w dzieciństwie, wykorzystując na scenie manekiny-trupy. Te figury staną się symbolem jego Teatru Śmierci.
    spektakl Wideo 1:12:00 Umarła klasa | Tadeusz Kantor Jedno z największych dzieł XX-wiecznego teatru. Tadeusz Kantor snuje „seans dramatyczny” o umieraniu, które zaczyna się już w dzieciństwie, wykorzystując na scenie manekiny-trupy. Te figury staną się symbolem jego Teatru Śmierci.

podziel się wrażeniami