słuchowisko

Niemcy | Leon Kruczkowski

Audio, 1:33:57, reż. Jerzy Rakowiecki, 1959 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

„Niemcy” Leona Kruczkowskiego w reżyserii Jerzego Rakowieckiego – próba polemiki ze złowrogim stereotypem utrwalonym po II wojnie światowej.

„Problem sonnenbruchizmu”, czyli tworzenie własnej rzeczywistości obojętnej wobec zła, takiej jaka stała się udziałem profesora Sonnenbrucha, jednego z głównych protagonistów Niemców. Wokół szaleje II wojna światowa. Szanowany naukowiec, biolog, prowadzi wytężone badania. Ważny jest dla niego etos pracy. Pragnie zachować w sobie „prawdziwe Niemcy”, przenieść humanistyczne wartości przez lata nazistowskiej pożogi. Nie ma zamiaru przyjąć do wiadomości, że jego naukowa działalność jest wykorzystywana do eksperymentów w obozach zagłady. 

Personalia
Leon Kruczkowski pisał w tekście opublikowanym w „Nowej Kulturze”: „Jednym z problemów, które mnie głęboko nurtowały w latach ostatniej wojny, okupacji i mojego pobytu w niewoli hitlerowskiej, był problem tzw. »porządnego Niemca«, który nie mordował, nie katował, nie rabował i nie palił, w ogóle przez całą wojnę nie opuszczał granic swojego kraju – to znaczy ogromnej większości niemieckiego społeczeństwa, która jednak, czuliśmy wszyscy, ponosiła odpowiedzialność za hitleryzm, za wojnę, za okupację, za Oświęcim i za zburzenie Warszawy
”. Sztukę Niemcy Kruczkowski wydał w 1949 roku. Jej aktualna problematyka sprawiła, że między 1949 a 1950 rokiem dramat miał piętnaście wystawień. Realizacja Jerzego Rakowieckiego nie była pierwszą w Teatrze Polskiego Radia. W 1950 roku słuchowisko wg Niemców zrobił Erwin Axer, który w maju 1949 roku dał też premierę w warszawskim Teatrze Współczesnym. W nieco patetycznym słuchowisku Rakowieckiego profesora Sonnenbrucha gra Zdzisław Mrożewski, jego syna – Ignacy Gogolewski. Mrożewski stworzył tę samą postać w przedstawieniu Teatru Telewizji wyreżyserowanym w 1969 roku przez Kazimierza Dejmka. Gogolewski był zaś ponownie Willym w telewizyjnym spektaklu Adama Hanuszkiewicza z roku 1961.

ilustracja: fot. autor nieznany, German Federal Archives, CC BY SA

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Hartwig Edward/NAC PD

Jerzy Rakowiecki

(1920–2003) – aktor i reżyser, podczas okupacji student podziemnego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, absolwent wydziału reżyserii warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej (1953). Debiutował rolą Chochoła w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Jacka Woszczerowicza (1945). Występował na scenach Łodzi, Torunia, Poznania, następnie w teatrach stołecznych, m.in.: Rozmaitościach, Nowym, Narodowym, Ateneum.

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:26:14 Wielopole, Wielopole | Tadeusz Kantor Po „Umarłej klasie” Tadeusz Kantor stworzył w ramach Teatru Śmierci „Wielopole, Wielopole” – pierwszy spektakl oparty na osobistych wspomnieniach; pierwszy też ze sobą w roli reżysera-sprawcy i zarazem jednej z postaci, chociaż jeszcze milczącej.
    spektakl Wideo 1:26:14 Wielopole, Wielopole | Tadeusz Kantor Po „Umarłej klasie” Tadeusz Kantor stworzył w ramach Teatru Śmierci „Wielopole, Wielopole” – pierwszy spektakl oparty na osobistych wspomnieniach; pierwszy też ze sobą w roli reżysera-sprawcy i zarazem jednej z postaci, chociaż jeszcze milczącej.
  • spektakl Wideo 2:01 Kalkwerk | Krystian Lupa | fragment Kalkwerk wg prozy Thomasa Bernharda jest w inscenizacji Krystiana Lupy studium umysłu opętanego ideą zapisania tego, co niezapisywalne.
    spektakl Wideo 2:01 Kalkwerk | Krystian Lupa | fragment Kalkwerk wg prozy Thomasa Bernharda jest w inscenizacji Krystiana Lupy studium umysłu opętanego ideą zapisania tego, co niezapisywalne.
  • spektakl Wideo 2:13:24 Burza | Krzysztof Warlikowski Zamiast mądrej baśni Williama Shakespeare’a, pełnej magicznych mocy prowadzących ludzi do pojednania, w Burzy Krzysztofa Warlikowskiego mamy opowiedzianą w minorowym tonie rzecz o winie i przebaczeniu.
    spektakl Wideo 2:13:24 Burza | Krzysztof Warlikowski Zamiast mądrej baśni Williama Shakespeare’a, pełnej magicznych mocy prowadzących ludzi do pojednania, w Burzy Krzysztofa Warlikowskiego mamy opowiedzianą w minorowym tonie rzecz o winie i przebaczeniu.
  • słuchowisko Audio 1:33:11 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 1/2 Radiowy „Faust” Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
    słuchowisko Audio 1:33:11 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 1/2 Radiowy „Faust” Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
  • spektakl Wideo 1:02 Kłopoty to moja specjalność | Marek Piwowski | fragment Trzymający się reguł gatunku kryminał, a jednocześnie zabawa w tworzenie amerykańskiego klimatu w Polsce lat 70. Słowem: Kłopoty to moja specjalność Raymonda Chandlera w wydaniu Marka Piwowskiego.
    spektakl Wideo 1:02 Kłopoty to moja specjalność | Marek Piwowski | fragment Trzymający się reguł gatunku kryminał, a jednocześnie zabawa w tworzenie amerykańskiego klimatu w Polsce lat 70. Słowem: Kłopoty to moja specjalność Raymonda Chandlera w wydaniu Marka Piwowskiego.

podziel się wrażeniami