słuchowisko

Niemcy | Leon Kruczkowski

Audio, 1:33:57, reż. Jerzy Rakowiecki, 1959 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

„Niemcy” Leona Kruczkowskiego w reżyserii Jerzego Rakowieckiego – próba polemiki ze złowrogim stereotypem utrwalonym po II wojnie światowej.

„Problem sonnenbruchizmu”, czyli tworzenie własnej rzeczywistości obojętnej wobec zła, takiej jaka stała się udziałem profesora Sonnenbrucha, jednego z głównych protagonistów Niemców. Wokół szaleje II wojna światowa. Szanowany naukowiec, biolog, prowadzi wytężone badania. Ważny jest dla niego etos pracy. Pragnie zachować w sobie „prawdziwe Niemcy”, przenieść humanistyczne wartości przez lata nazistowskiej pożogi. Nie ma zamiaru przyjąć do wiadomości, że jego naukowa działalność jest wykorzystywana do eksperymentów w obozach zagłady. 

Personalia
Leon Kruczkowski pisał w tekście opublikowanym w „Nowej Kulturze”: „Jednym z problemów, które mnie głęboko nurtowały w latach ostatniej wojny, okupacji i mojego pobytu w niewoli hitlerowskiej, był problem tzw. »porządnego Niemca«, który nie mordował, nie katował, nie rabował i nie palił, w ogóle przez całą wojnę nie opuszczał granic swojego kraju – to znaczy ogromnej większości niemieckiego społeczeństwa, która jednak, czuliśmy wszyscy, ponosiła odpowiedzialność za hitleryzm, za wojnę, za okupację, za Oświęcim i za zburzenie Warszawy
”. Sztukę Niemcy Kruczkowski wydał w 1949 roku. Jej aktualna problematyka sprawiła, że między 1949 a 1950 rokiem dramat miał piętnaście wystawień. Realizacja Jerzego Rakowieckiego nie była pierwszą w Teatrze Polskiego Radia. W 1950 roku słuchowisko wg Niemców zrobił Erwin Axer, który w maju 1949 roku dał też premierę w warszawskim Teatrze Współczesnym. W nieco patetycznym słuchowisku Rakowieckiego profesora Sonnenbrucha gra Zdzisław Mrożewski, jego syna – Ignacy Gogolewski. Mrożewski stworzył tę samą postać w przedstawieniu Teatru Telewizji wyreżyserowanym w 1969 roku przez Kazimierza Dejmka. Gogolewski był zaś ponownie Willym w telewizyjnym spektaklu Adama Hanuszkiewicza z roku 1961.

ilustracja: fot. autor nieznany, German Federal Archives, CC BY SA

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Hartwig Edward/NAC

Jerzy Rakowiecki

(1920–2003) – aktor i reżyser, podczas okupacji student podziemnego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej, absolwent wydziału reżyserii warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej (1953). Debiutował rolą Chochoła w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Jacka Woszczerowicza (1945). Występował na scenach Łodzi, Torunia, Poznania, następnie w teatrach stołecznych, m.in.: Rozmaitościach, Nowym, Narodowym, Ateneum.

zobacz także

  • słuchowisko Audio 1:33:29 Pigmalion | George Bernard Shaw Halina Mikołajska i Jacek Woszczerowicz w najbardziej znanej sztuce George’a Bernarda Shaw w reżyserii Michała Meliny.
    słuchowisko Audio 1:33:29 Pigmalion | George Bernard Shaw Halina Mikołajska i Jacek Woszczerowicz w najbardziej znanej sztuce George’a Bernarda Shaw w reżyserii Michała Meliny.
  • spektakl Wideo 1:55:41 H. | Jan Klata Z Hamleta w postsolidarnościowym czasie i miejscu została tylko pierwsza litera imienia. Jan Klata posłużył się arcydziełem Williama Shakespeare’a, żeby w „H.” wykrzyczeć wściekłość pokolenia tych, „którzy się nie załapali”. Larum odbijało się echem w upadającej Stoczni Gdańskiej, gdzie grany był spektakl.
    spektakl Wideo 1:55:41 H. | Jan Klata Z Hamleta w postsolidarnościowym czasie i miejscu została tylko pierwsza litera imienia. Jan Klata posłużył się arcydziełem Williama Shakespeare’a, żeby w „H.” wykrzyczeć wściekłość pokolenia tych, „którzy się nie załapali”. Larum odbijało się echem w upadającej Stoczni Gdańskiej, gdzie grany był spektakl.
  • słuchowisko Audio 1:27:50 Hamlet | William Shakespeare „Hamlet” Williama Shakespeare’a w reżyserii Waldemara Modestowicza brzmi jak nigdy dotąd. W słuchowisku wykorzystane są najnowsze rozwiązania systemu dźwięku przestrzennego.
    słuchowisko Audio 1:27:50 Hamlet | William Shakespeare „Hamlet” Williama Shakespeare’a w reżyserii Waldemara Modestowicza brzmi jak nigdy dotąd. W słuchowisku wykorzystane są najnowsze rozwiązania systemu dźwięku przestrzennego.
  • spektakl Wideo 2:27:02 Wesele | Lidia Zamkow Ponad czterdzieści lat temu „Wesele“ Stanisława Wyspiańskiego w interpretacji Lidii Zamkow wywołało spore poruszenie. Nic w tym dziwnego, skoro w przedstawieniu zabrakło chociażby Chochoła.
    spektakl Wideo 2:27:02 Wesele | Lidia Zamkow Ponad czterdzieści lat temu „Wesele“ Stanisława Wyspiańskiego w interpretacji Lidii Zamkow wywołało spore poruszenie. Nic w tym dziwnego, skoro w przedstawieniu zabrakło chociażby Chochoła.
  • słuchowisko Audio 1:33:11 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 1/2 Radiowy „Faust” Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
    słuchowisko Audio 1:33:11 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 1/2 Radiowy „Faust” Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.

podziel się wrażeniami