słuchowisko

Lalek | Zbigniew Herbert

Audio, 47:01, reż. Jerzy Markuszewski, 1962 producent: Komitet d/s Radia i Telewizji

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Zbigniew Herbert odświeża formułę słuchowiska, pisząc tzw. sztukę na głosy. Jerzy Markuszewski czyni z niej wciągający teatr radiowy zbliżony do reportażu.
Dziennikarz przyjeżdża do letniskowej miejscowości. Tworzy konwencjonalny obrazek z życia miasteczka. „Jesteśmy na Rynku. Rynek, jak wiadomo, serce miasta. Przyjeżdża tutaj autobus z Warszawy” – mówi reporter. Mikrofon łowi odgłosy lokalnego życia, z targu, ubogiej dzielnicy Rybaki, powiatowego sądu, gospody ludowej. Reporter nagrywa emeryta Barańskiego, „rezolutnego” gołębiarza, referenta kulturalno-oświatowego tutejszych zakładów, staruszkę, listonosza. Z ich relacji powstaje obraz „biedoty” i „trudoty”. Jest wśród nich i tytułowy Lalek. Idzie z kolegami do knajpy – dużego baraku nad brzegiem…

Personalia
Lalek to jeden z kilku dramatów napisanych przez Zbigniewa Herberta specjalnie dla teatru radiowego. Autor nazwał go „sztuką na głosy”. Temat zaczerpnął z życia. Kiedy przebywał na wakacjach w Augustowie, w knajpie Stodoła nad jeziorem Necko zabito mężczyznę o przezwisku Lalek. Poeta spotkał się z matką zabitego, potem z nią korespondował. Fragmenty jednego z jej listów znalazły się w kwestiach Matki. „Z poszczególnych wypowiedzi osób dramatu wyłania się (…) autentyczny obraz świata od wieków ogarniętego nieszczęściem. Zarejestrowane przez Reportera głosy układają się w rodzaj partytury o cechach antycznej tragedii” – pisał Jacek Kopciński. Herbert całości nadał formę zbliżoną do dziennikarskiej relacji, co świetnie oddał reżyser słuchowiska – Jerzy Markuszewski. Reporterowi głosu użycza Gustaw Holoubek, natomiast Poecie Teodorowi, który jest ironicznym portretem samego Herberta, Stanisław Jasiukiewicz.


ilustracja: Naomi, Flickr, CC BY NC ND

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Hartwig Edward/NAC

Jerzy Markuszewski

(1930–2007) – aktor i reżyser, absolwent wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie (1965), twórca i reżyser słynnego Studenckiego Teatru Satyryków (STS). Reżyserował na scenach warszawskich (Ateneum, Powszechny, Komedia, Popularny), także w Starym Teatrze i Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi (wystawiał głównie utwory polskich autorów współczesnych: Stanisława Tyma, Jacka Janczarskiego, Jarosława Abramowa-Newerlego).

zobacz także

  • słuchowisko Audio 1:33:57 Niemcy | Leon Kruczkowski „Niemcy” Leona Kruczkowskiego w reżyserii Jerzego Rakowieckiego – próba polemiki ze złowrogim stereotypem utrwalonym po II wojnie światowej.
    słuchowisko Audio 1:33:57 Niemcy | Leon Kruczkowski „Niemcy” Leona Kruczkowskiego w reżyserii Jerzego Rakowieckiego – próba polemiki ze złowrogim stereotypem utrwalonym po II wojnie światowej.
  • słuchowisko Audio 21:50 Drugi pokój | Zbigniew Herbert Radiowy dramat Zbigniewa Herberta Drugi pokój w reżyserii Janusza Warneckiego – obyczajowy obrazek, który ma wartość wnikliwego portretu przedstawiającego współczesnego człowieka.
    słuchowisko Audio 21:50 Drugi pokój | Zbigniew Herbert Radiowy dramat Zbigniewa Herberta Drugi pokój w reżyserii Janusza Warneckiego – obyczajowy obrazek, który ma wartość wnikliwego portretu przedstawiającego współczesnego człowieka.
  • słuchowisko Audio 40:42 Koniec półświni | Helmut Kajzar Zbigniew Zapasiewicz w radiowym monologu – prapremierowa realizacja tekstu Helmuta Kajzara w reżyserii Zdzisława Nardellego z 1976 roku
    słuchowisko Audio 40:42 Koniec półświni | Helmut Kajzar Zbigniew Zapasiewicz w radiowym monologu – prapremierowa realizacja tekstu Helmuta Kajzara w reżyserii Zdzisława Nardellego z 1976 roku

podziel się wrażeniami