Krzysztof Kieślowski | opisy filmów | DVD 2

Piękne, poruszające i perfekcyjnie zrealizowane filmy dokumentalne Krzysztofa Kieślowskiego stanowią część tradycji polskiej szkoły dokumentalnej.
Opisy filmów według Mikołaja Jazdona


Pierwsza miłość
, 1974


Jedyny film, który reżyser nakręcił według założeń opisanych w swojej pracy dyplomowej w szkole filmowej. Pisał tam o tym, że reżyser winien odnaleźć w rzeczywistości sytuację posiadającą swą własną dramaturgię, by w oparciu o nią nakręcić film dokumentalny. W wypadku Pierwszej miłości była nią ciąża niepełnoletniej i niezamężnej dziewczyny. Kieślowski wraz ze swoją ekipą podążył w ślad za bohaterką, by stać się świadkiem jej życia: od momentu, gdy dowiaduje się że jest w ciąży, poprzez wędrówki po urzędach, urządzanie małego mieszkanka, ślub, aż po narodziny dziecka. Poznajemy życie młodej ciężarnej kobiety, a potem matki, niejako z autopsji, bowiem jesteśmy świadkami, jak toczy się ono na naszych oczach. Inaczej niż w Fabryce, czy Szpitalu, zamiast przyglądać się wybranym instytucjom (szkoła, spółdzielnia mieszkaniowa, milicja), Kieślowski bada ich działanie w konfrontacji z bohaterami filmu. W efekcie uzyskuje niezakłamany obraz prawdziwych warunków, w jakich zawiązuje się i rozwija polska rodzina w PRL lat 70. Młodzi ludzie z trudem przedzierają się przez gąszcz biurokratycznych i ekonomicznych ograniczeń. Ten najdłuższy z dokumentów, jakie nakręcił Kieślowski, miał być początkiem imponującego projektu filmowego. Reżyser zamierzał przez następne lata filmować życie bohaterów, aż do momentu, kiedy dziewczynka, której narodziny oglądamy w Pierwszej miłości, osiągnie pełnoletniość i być może sama zostanie matką. Po kilku latach Kieślowski zrezygnował jednak z realizacji tego projektu. Decydujące okazały się tu względy etyczne – reżyser uznał, że taka produkcja wiąże się ze zbyt dużą ingerencją filmowców w prywatne życie bohaterów.

Reżyser: Krzysztof Kieślowski
Współpraca: Krzysztof Wierzbicki, Władysława Dąbrowska
Zdjęcia: Jacek Petrycki
Montaż: Lidia Zonn
Dźwięk: Małgorzata Jaworska, Michał Żarnecki
Produkcja: Telewizja Polska
Wykonanie: WFD
Dane techniczne: 16 mm, kolor
Czas: 52’


Szpital, 1976

Szpital zrodził się z bardzo ogólnego pomysłu na film o braterstwie. Szukając najlepszej egzemplifikacji tego pojęcia Kieślowski rozważał możliwości nakręcenia dokumentu o ratownikach w kopalni, drużynie siatkarzy i zakonnikach, nim zdecydował się nakręcić dokument o chirurgach ortopedach. Używając wielkiej, ważącej kilkadziesiąt kilogramów kamery, która wymagała dodatkowego oświetlenia podczas zdjęć i zapisywała obraz na krótkich, kilkuminutowych kasetach, Kieślowski i jego ekipa zanotowali poruszające sceny podczas kilku ostrych dyżurów w jednym z warszawskich szpitali. Reżyser ułożył je w dokument o 36-godzinnym dyżurze na oddziale chirurgicznym. Nie doinwestowany i zacofany technologicznie szpital (nie działa winda, a podczas operacji łamie się młotek), który funkcjonuje tylko dzięki poświęceniu ludzi oddanych swojej pracy, stał się na ekranie metaforą Polski połowy lat 70.

Reżyser: Krzysztof Kieślowski
Zdjęcia: Jacek Petrycki
Montaż: Lidia Zonn
Dźwięk: Michał Żarnecki, Małgorzata Moszczeńska
Współpraca: Piotr Morawski, Jerzy Snoch, Piotr Latałło, Henryka Dancygier, Aleksander Goldbech
Kierownik produkcji: Ryszard Wrzesiński
Produkcja: WFD
Dane techniczne: 35 mm, czarno-biały
Czas: 20’


Z punktu widzenia nocnego portiera, 1977

Jedyny film dokumentalny Kieślowskiego, w którym bohater jest postacią negatywną. Zakładowy wartownik z tego filmu to służbista, miłośnik kontrolowania i zwolennik publicznych egzekucji. Pasją portiera jest nękanie innych – młodych par wieczorem w parku, wagarowiczów wychodzących z kina, wędkarzy, którzy zapomnieli zabrać z domu zezwolenie na połów (lub też w ogóle go nie posiadają), pracowników, którzy nie odbili w pośpiechu karty przy wejściu do zakładu. Ta pasja do nękania innych trafnie charakteryzuje bohatera na tle jego czasów, gdy powszechne były najścia, rewizje i pobicia ludzi opozycji dokonywane z inspiracji i przy udziale funkcjonariuszy służb specjalnych. Kieślowski nagrał monolog wartownika na taśmie magnetofonowej, by poszukać w jego wypowiedziach inspiracji do zaaranżowania konkretnych scen. Posługiwał się podczas realizacji obserwacją, inscenizacją i prowokacją. Dla potrzeb filmu zakupiono owczarka niemieckiego, którego w filmie bohater tresuje. Reżyser do końca życia nie zgadzał się na emisję filmu w telewizji uważając, że mogłaby ona wyrządzić krzywdę bohaterowi. Uważał, że film, który w momencie powstania piętnował pewne negatywne zjawisko społeczne, po latach mógł obrócić się przeciwko człowiekowi, który w nim wystąpił.

Reżyser: Krzysztof Kieślowski
Współpraca: Krzysztof Wierzbicki, Alina Siemińska, Jerzy Snoch
Zdjęcia: Witold Stok
Montaż: Lidia Zonn
Dźwięk: Wiesława Dembińska, Michał Żarnecki
Muzyka: Wojciech Kilar
Opracowanie muzyczne: Michał Żarnecki
Kierownik produkcji: Wojciech Kapczyński
Produkcja: WFD
Dane Techniczne: 35 mm, kolor
Czas: 16’


Siedem kobiet w różnym wieku, 1978

Dokumentalna obserwacja siedmiu tancerek – od najmłodszej, kilkuletniej, uczącej się pierwszych tanecznych kroków, do najstarszej, kilkudziesięcioletniej, która uczy małe dziewczynki podstaw sztuki – składa się na film o całym życiu jednej kobiety. W kolejnych scenach kamera wyraźnie koncentruje się na wybranej postaci. Każdy dzień tygodnia oznacza tu inną kobietę. W czwartek oglądamy kilkuletnią dziewczynkę podczas lekcji w szkole baletowej. W piątek trochę starszą podczas intensywnego treningu. W sobotę nastoletnia baletnica tańczy na próbie dużego zespołu. Niedziela to występ gwiazdy, baletnicy u szczytu możliwości. Triumfuje na scenie pośród oklasków. Poniedziałek – wciąż młoda tancerka ćwiczy z wyraźnie widocznym wysiłkiem. Wtorek – starzejąca się artystka bez zainteresowania słucha rozdziału ról, jej czas minął... Środa – starsza pani uczy kilkuletnie dziewczynki w szkole baletowej. To dokumentalne arcydzieło Kieślowskiego zbudowane jest z precyzją godną utworu poetyckiego. Każde ujęcie, słowo i efekt dźwiękowy mają tu znaczenie. Razem układają się w liryczną opowieść o życiu artysty nierozerwalnie splecionym ze sztuką, której się poświęca.

Reżyser: Krzysztof Kieślowski
Współpraca realizatorska: Krzysztof Wierzbicki
Zdjęcia: Witold Stok
Montaż: Alina Siemińska, Lidia Zonn
Dźwięk: Michał Żarnecki
Kierownik produkcji: Leszek Grabiński
Produkcja: WFD
Dane techniczne: 35 mm czarno-biały
Czas: 16’


Gadające głowy, 1980

„Kim jesteś? A czego byś chciał?” – pyta zza kadru Kieślowski w tym filmie-ankiecie. Odpowiadają na nie Polacy w różnym wieku. Ich wypowiedzi zostały ułożone chronologicznie. W pierwszym ujęciu widać niemowlę, które przyszło na świat w 1980 roku, w ostatnim stuletnią staruszkę. U dołu kadru, w każdym kolejnym ujęciu, umieszczono rok urodzenia człowieka widocznego na ekranie. Zbliżenia w takim porządku układają się w historię ludzkiej twarzy – od narodzin po schyłek życia. Wsłuchując się w to, co mówią ludzie przed kamerą dostrzeżemy, jak zakres spojrzenia na świat zmienia się wraz z wiekiem, najpierw stopniowo rozszerzając się, by potem, po przekroczeniu pewnej granicy, na powrót zawężać się. Suma tych wypowiedzi równa się stanowi świadomości społeczeństwa polskiego przełomu lat 70. i 80. Słychać w nich wyraźnie powszechne pragnienie wolności i prawdy. Twarze te układają się w zbiorowy portret Polaka czasu pierwszej Solidarności.

Reżyser: Krzysztof Kieślowski
Współpraca: Krzysztof Wierzbicki, Grzegorz Eberhardt
Zdjęcia: Jacek Petrycki, Piotr Kwiatkowski
Montaż: Alina Siemińska
Dźwięk: Michał Żarnecki
Kierownik produkcji: Lech Grabiński
Produkcja: WFD
Dane techniczne: 35 mm, czarno-biały
Czas: 14’