Jacek Bławut | opisy filmów | DVD 2

„Zadaniem filmowca staje się stworzenie ludzkiej relacji ze swoim bohaterem, a następnie utrwalenie tej relacji, żeby przekazać ją odbiorcy do przeżycia.”
Opisy filmów według Tadeusza Lubelskiego


Cyrk Skalskiego, 1986

Filmowy portret największego asa polskiego lotnictwa, generała Stanisława Skalskiego (1915-2004), bohatera bitwy o Anglię. Tytułowe określenie Cyrk Skalskiego wprowadzili Anglicy w 1943 roku, z podziwu dla szaleńczej odwagi polskich pilotów walczących w Afryce w dowodzonym przez Skalskiego Polskim Zespole Myśliwskim. Wojenne wspomnienia generała („gadająca głowa” na czarnym tle) montowane są z archiwalnymi zdjęciami filmowymi walk lotniczych w czasie wojny. W drugiej części filmu generał Skalski opowiada o powojennym okresie swojej biografii. Po powrocie do kraju w 1947 roku przez rok pracował w lotnictwie, po czym w 1948 roku skazano go na karę śmierci, którą następnie prezydent Bierut zamienił mu na dożywocie. Zrehabilitowano go i uwolniono w 1956 roku.

Scenariusz, Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jacek Śliwa, Jacek Bławut, pilot Lech Szybiło
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska, Grażyna Kaczyńska
Kierownictwo produkcji: Andrzej Traczykowski
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych
Dane techniczne: barwny
Czas: 20'


Byłem generałem Wehrmachtu, 1988

Portret dokumentalny Kazimierza Leskiego, człowieka o niezwykłej biografii. Wybitny specjalista budowy okrętów (w latach 30. brał udział w konstrukcji polskich okrętów podwodnych Orzeł i Sęp), lotnik biorący udział w wojnie obronnej 1939 roku, w czasie okupacji – dzięki opanowaniu i znajomości niemieckiego – odbywał podróże z okupowanego kraju aż do Paryża w mundurze generała Wehrmachtu, werbującego francuskich ochotników do budowy umocnień na froncie wschodnim. Po wojnie został pierwszym dyrektorem stoczni gdańskiej, wkrótce jednak nowa władza – zamiast wykorzystać jego kwalifikacje – zaczęła go dręczyć; dziesięć lat spędził w stalinowskim więzieniu, a po wyjściu z niego w 1955 roku nigdy nie odzyskał należnej mu pozycji zawodowej. Ciągnął się za nim „jakiś cień” – jak zwierza się w filmie. Kazimierz Leski opowiada z offu swój dramatyczny życiorys, a opowieści tej towarzyszy seria obrazów, nakręconych na specjalnej taśmie, dającej efekt silnego kontrastu. Oglądamy bohatera w zbliżeniu, a następnie obrazy wyłaniające się jakby z jego pamięci, jedne pochodzące z archiwów, inne zainscenizowane – jak sceny ze stalinowskiego więzienia: cele, oblewanie wodą, narzędzia tortur...

Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Andrzej Adamczak
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska
Kierownictwo produkcji: Andrzej Traczykowski
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych
Dane techniczne: czarno-biały
Czas: 17'


Kraj urodzenia, 2002

Dokument zrealizowany w ramach serii Nasz spis powszechny, wyprodukowanej przez Pawła Łozińskiego. Bohaterem filmu jest żyjący w Miasteczku Śląskim koło Tarnowskich Gór młody, sympatyczny rachmistrz spisowy, z wykształcenia polonista, na co dzień – bezrobotny, dla którego praca przy spisie jest okazją nie tylko do zarobku, ale i do nawiązania kontaktu z ludźmi. Także i dla jego współmieszkańców wizyta rachmistrza staje się pretekstem do wyżalenia się i opowiedzenia o własnych kłopotach. Film ukazuje cały przegląd takich spotkań. Wraz z młodym rachmistrzem słuchamy zwierzeń starych, samotnych kobiet, trafiamy do obskurnego lokum samotnej matki, która w jednym pokoju bez łazienki i ubikacji wychowuje siedmioro dzieci, do eleganckiego mieszkania starszego inteligenckiego małżeństwa, w którym mąż jest od 28 lat sparaliżowany. Ciepła obserwacja obyczajowa skłania do refleksji egzystencjalnej. W ostatniej scenie bohater spisuje matkę i siebie. Przy rubryce „Kraj urodzenia” waha się: „Wcale mi się nie chce tej Polski zaznaczać. Ale niech już będzie”. Złoty Lajkonik na Krakowskim Festiwalu Filmowym, nominacja do Europejskiej Nagrody Filmowej.

Scenariusz, Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jacek Bławut
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Jarosław Kamiński, Jacek Bławut
Kierownictwo produkcji: Ewa Jastrzębska
Produkcja: Paweł Łoziński dla TVP S.A. Program 2
Dane techniczne: barwny
Czas: 26'


Born dead, 2004

Więzień recydywista, 24-letni Robert Jurczyga, osiem lat spędził za kratkami, najpierw dwa lata w zakładzie poprawczym, potem sześć – w więzieniu, po dwóch wyrokach. Teraz dostaje szansę wcześniejszego wyjścia na wolność. W ramach programu Duet przez cztery miesiące codziennie rano opuszcza więzienie, by pracować jako wolontariusz przy dzieciach głęboko upośledzonych, w domu opieki przy Łanowej, na krakowskim Podgórzu. Reżyser przez te cztery miesiące obserwuje Roberta, a za jego pośrednictwem – widz, zmieniając stopniowo swoje wcześniejsze nastawienie. Może Robert jest początkowo trochę szorstki dla swoich podopiecznych, w końcu jednak kontakt z chorymi dziećmi wydobywa na wierzch jego najlepsze cechy. Kiedy więc bohater chwali się kolegom z celi, że wykonał „kawał dobrej roboty”, ale i od dzieci wiele otrzymał – potwierdza to opinię odbiorcy. Nagroda Brązowego Lajkonika na Krakowskim Festiwalu Filmowym.

Scenariusz: Ania Mazurkiewicz, Jacek Bławut
Reżyseria, Zdjęcia: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jacek Bławut, Bartek Cichoński, Tomek Wolski
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Jarosław Kamiński
Produkcja: Produkcja Filmów Jacek Bławut dla TVP S.A. Program 2
Dane techniczne: barwny
Czas: 53'


Szczur w koronie, 2005

Film przedstawia kilkumiesięczną przyjaźń reżysera (który wprawdzie ani razu nie pojawia się na ekranie, ale bohaterowie stale zwracają się do stojącego za kamerą „pana Jacka”) z 32-letnim Michałem Maludą, mieszkańcem Zgierza, dotkniętym ciężką chorobą alkoholową. Michał jest człowiekiem samotnym, nie może przeboleć śmierci babci, nie utrzymuje kontaktu z matką, nie wie nawet, kto jest jego ojcem. Kiedy zgłasza się do szpitala, na pytanie, kto jest dla niego najbliższą osobą, odpowiada: „Pan Jacek”. Pomagają mu też Staszek i Jerzy, starsi koledzy z klubu Anonimowych Alkoholików. Ale jest za późno, Michałowi nie da się już pomóc. Po zgłoszeniach do szpitala na kolejne leczenie odwykowe, Michał wraca do mieszkania (ogołoconego już nawet z „kontaktów”: wszystko sprzedał na alkohol) i wpada w następny pijacki ciąg. Toteż drugim bohaterem filmu jest tytułowy „szczur w koronie”: wizja deliryczna, ucieleśnienie pijackiej śmierci. Film okazuje się w końcu opowieścią o drodze ku takiej śmierci, przed którą nie udaje się bohatera ustrzec. Grand Prix łódzkiego Festiwalu Mediów Człowiek w Zagrożeniu, Nagroda Festiwalu w Łagowie „dla najlepszego niefabularnego filmu polskiego”.

Reżyseria, Zdjęcia: Jacek Bławut
Współpraca realizatorska: Elżbieta Bławut
Dźwięk: Robert Sędnicki
Montaż: Jacek Bławut, Jarosław Kamiński
Kierownictwo produkcji: Anna Bławut-Mazurkiewicz
Produkcja: Produkcja Filmów Jacek Bławut dla TVP S.A. Program 2
Dane techniczne: barwny
Czas: 51'