Jacek Bławut | opisy filmów | DVD 1

„Zadaniem filmowca staje się stworzenie ludzkiej relacji ze swoim bohaterem, a następnie utrwalenie tej relacji, żeby przekazać ją odbiorcy do przeżycia.”
Opisy filmów według Tadeusza Lubelskiego


Bez tytułu, 1980

Etiuda studencka, zrealizowana podczas drugiego roku Zaocznych Studiów na Wydziale Operatorstwa i Realizacji Telewizyjnej PWSFTviT w Łodzi. Wyraz fascynacji kinofilskich autora: Bergman, Wajda, Eisenstein, Polański, Kieślowski, Marczewski – rozpoznawanie nawiązań to zadanie dla odbiorcy.

Realizacja: Jacek Bławut
Opieka pedagogiczna: Mieczysław Lewandowski
Produkcja: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna w Łodzi
Dane techniczne: czarno-biały
Czas: 4'


Widok, 1984

Debiut reżyserski trzydziestoczteroletniego operatora, który miał już w tym czasie na swoim koncie samodzielne autorstwo zdjęć do kilkunastu filmów dokumentalnych i oświatowych, w tym do wczesnych dokumentów Marka Koterskiego, takich jak Przyczyny narkomanii czy Polski bohater współczesny. Widok był z jednej strony wprawką stylistyczną początkującego autora, komunikującego się z odbiorcą za pośrednictwem serii połączeń obrazu i dźwięku, bez słowa komentarza, z drugiej – zrealizowany na zlecenie Urzędu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – stanowił wyraz ekologicznej troski. Było o co się troszczyć: Bełchatowskie Zagłębie Węgla Brunatnego, którego złoża odkryto na początku lat 60. i gdzie nakręcono zdjęcia, stało się wówczas istotnie obszarem poważnego zagrożenia środowiska naturalnego (roczna emisja pyłów i gazów była tam stukrotnie większa niż średnio w Polsce). Bławut daje to do zrozumienia, pokazując odczłowieczony pejzaż, zarazem jednak kończy film metaforycznym obrazem nadziei, sugerującym, że przyroda da sobie radę z szaleństwami człowieka.

Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jacek Bławut
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska, Grażyna Kaczyńska
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych
Dane techniczne: czarno-biały
Czas: 8'


Ślizgiem do nieba, 1985

Portret dokumentalny Waldemara Marszałka, mechanika z zawodu, sześciokrotnego mistrza świata i 33-krotnego mistrza Polski w sportach motorowodnych, w okresie realizacji filmu – jednego z najpopularniejszych polskich sportowców. Film konfrontuje jego opowieść o sobie, zawierającą zarówno wspomnienia dramatycznych epizodów kariery zawodniczej (w tym ciężkiego wypadku, po którym ledwie uszedł z życiem), jak i poważny autokomentarz („Chcę być jeszcze lepszy: jeszcze dalej, jeszcze szybciej, jeszcze wyżej”), z ujęciami reportażowymi, pokazującymi zawody i trening. Próba oddania środkami filmowymi ukrytej motywacji sportowca, którego fascynuje niebezpieczeństwo i ryzyko.

Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jacek Bławut, Jacek Śliwa, Janusz Czecz
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska, Grażyna Kaczyńska
Kierownictwo produkcji: Grzegorz Denys
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych
Dane techniczne: barwny
Czas: 15'


Kostka cukru, 1986

Efektowne reportażowe obserwacje ze słynnych wyścigów konnych w czeskich Pardubicach (Wielka Pardubicka) stają się dla reżysera punktem wyjścia dla małego traktatu o ludzkiej hipokryzji i o przewadze etycznej (nie mówiąc już o estetycznej) zwierzęcia nad człowiekiem. Tytułowa kostka cukru, pojawiająca się w pierwszym ujęciu, jest owej hipokryzji najdobitniejszym przywołaniem: człowiek nie daje koniowi cukru, żeby go obdarować, tylko żeby go oszukać. To w tym – nagrodzonym Brązowym Lajkonikiem na Festiwalu w Krakowie – filmie, w którym po raz pierwszy zrezygnował z robienia zdjęć, Jacek Bławut narodził się jako autor. Wszystko, co tu najistotniejsze – zarówno emocja, jak przesłanie – dociera do widza za pośrednictwem formy.  

Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Krzysztof Ptak
Muzyka i dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska
Kierownictwo produkcji: Andrzej Traczykowski
Produkcja: Wytwórnia Filmów Oświatowych
Dane techniczne: barwny
Czas: 9'


Nienormalni, 1990

Pełnometrażowy portret młodych ludzi upośledzonych umysłowo, utrzymany na pograniczu dokumentu i fabuły. Z jednej strony Nienormalni spełniają wszystkie warunki utworu dokumentalnego; wszyscy grają tu samych siebie, zdjęcia nakręcone zostały w 1989 roku w różnych ośrodkach wychowawczych na terenie Polski, m.in. w Legnicy, Łodzi, Pabianicach, Warszawie, główny wątek orkiestry – w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Kozicach Dolnych niedaleko Lublina. Z drugiej strony, film został zrobiony metodą fabularną: główny bohater, Leszek Ploch, zwykł wprawdzie jako muzyk pracować z dziećmi upośledzonymi, tu jednak działa jak protagonista filmu fabularnego. Film pokazuje proces stopniowego nawiązywania kontaktu, usuwania uprzedzeń, przełamywania barier – między organizatorem „orkiestry” a jego podopiecznymi. Autorowi chodziło o zjednanie sympatii dla pozornie „nienormalnych”; tytuł jest oczywiście ironiczny. Udało się to w ogromnym stopniu; film zdobył mnóstwo nagród, m.in. Nagrodę Specjalną za największe wydarzenie artystyczne na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, Don Kichota – doroczną nagrodę Polskiej Federacji DKF, Nagrodę FIPRESCI Festiwalu w Mannheim, Nominację do Europejskiej Nagrody Filmowej.

Scenariusz, Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jerzy Rudziński, Tadeusz Piróg, Andrzej Adamczak
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska
Kierownictwo produkcji: Andrzej Traczykowski, Urszula Latuszewska
Produkcja: Jacek Bławut, Wytwórnia Filmów Oświatowych
Dane techniczne: barwny
Czas: 74'


Rogate dusze, 1996

Początek filmu zapowiada klasyczny dokument o Legii Cudzoziemskiej: oglądamy trudne ćwiczenia żołnierzy, słuchamy wypowiedzi młodych mężczyzn różnych narodowości, zwierzających się, dlaczego wstąpili do tego ekskluzywnego wojska – najczęściej dla kariery, dla przygody, czasem dla pieniędzy. Drugi, równoległy wątek to portrety weteranów, starych Niemców, którzy po latach służby nie wrócili do ojczyzny, pozostali we Francji jako rentierzy Legii. Stopniowo z tła wyłania się główny bohater: Mariusz Nowakowski, który niedawno, w Sarajewie, walcząc tam w ramach misji pokojowej ONZ, stracił nogę. Reżyser obserwuje jego wielomiesięczne godzenie się z nową sytuacją: utratę złudzeń, że uda mu się zostać w Legii, ćwiczenia rehabilitacyjne, oswajanie się z kalectwem. Ostoją powrotu Mariusza do życia staje się jego dziewczyna, Dorota, która przybywa do niego do Francji. Dokument nakręcony dla ARTE. Jego skrócona, półgodzinna wersja pod tytułem Miałem przyjaciela... przyniosła autorowi Grand Prix Festiwalu w Toronto i Nagrodę Specjalną w Oberhausen.

Scenariusz, Reżyseria: Jacek Bławut
Zdjęcia: Jacek Bławut, Hans-Jürgen Müller, Klaus Hennrich
Dźwięk: Jan Freda
Montaż: Józefa Strześniewska
Kierownictwo produkcji: Krzysztof Sowik, Krzysztof Sułek, Ilona Ziok
Produkcja: Ant Studio (Łódź), TVP S.A. Program 1 (Warszawa).
Koprodukcja: TV Ventures (Niemcy), ARTE
Dane techniczne: barwny
Czas: 57'