Chorał w formie kanonu na kwartet smyczkowy

Tylko opis utworu, bez pliku z nagraniem.

Opis materiału
  • Kompozytor:Henryk Mikołaj Górecki
  • Tytuł oryginalny: Chorał w formie kanonu na kwartet smyczkowy
  • Rok ukończenia: 1961
  • Obsada: kwartet smyczkowy (I skrzypce, II skrzypce, altówka, wiolonczela)
  • Zamówienie: Tadeusz Ochlewski
  • Prawykonanie: Warszawa, 14.02.1961, Kwartet „Wywołanie”
Trzyminutowy Chorał w formie kanonu na kwartet smyczkowy napisany został na zamówienie ówczesnego szefa Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, Tadeusza Ochlewskiego, z przeznaczeniem do wykonania podczas Wieczoru Dawnej Muzyki i Poezji Polskiej w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Prawdopodobnie to właśnie ta okoliczność sprawiła, że kompozytor sięgnął do muzyki dawnej, czyniąc tytułową chorałową melodią utworu cytat renesansowej pieśni Już się zmierzcha Wacława z Szamotuł.

Z tego względu Chorał w formie kanonu, choć nie wydany, pozostaje kompozycją istotną, dokumentującą rozwój zainteresowania Góreckiego muzyką dawną – z czasem cytaty wybranych melodii z polskiej muzyki dawnej zaczęły odgrywać w jego utworach niezwykle ważną rolę. Wystarczy wspomnieć, że samo Już się zmierzcha pojawiło się jeszcze i w Muzyce staropolskiej i w I Kwartecie smyczkowym. W przypadku Chorału kompozytor zastosował melodię pieśni Wacława z Szamotuł na wzór serii, powierzając inną jej wersję każdemu z czterech instrumentów – i tak postać zasadniczą wykonuje altówka, raka (melodia odczytana wstecz) – wiolonczela, inwersję (melodia z odwróconym kierunkiem interwałów, np. zamiast półtonu w górę, jak w oryginale, występuje półton w dół) – skrzypce pierwsze, a raka inwersji (inwersja wspak) – skrzypce drugie. Cytowana melodia przenika tym samym strukturę całości, a sam utwór zyskuje – zdaniem Adriana  Thomasa – uduchowiony charakter.

Górecki powrócił do tej kompozycji w roku 1984, kiedy zrewidował ją na okoliczność 80. urodzin włoskiego kompozytora – Goffreda Petrassiego. Utwór w poprawionej wersji nie został jednak wówczas wykonany, do dziś nie został również wydany.