opis materiału

Ursula Von Rydingsvard

Ursula von Rydingsvard jest artystką znaną głównie ze swoich monumentalnych rzeźb w przestrzeni publicznej. Jej prace znajdują się w wielu kolekcjach na świecie, szczególnie licznie zaś w Nowym Yorku (m.in. w Metropolitan Museum of Art, Museum of Modern Art, Whitney Museum of American Art, Brooklyn Museum, Walker Art Center). Obecnie mieszka i pracuje w Nowym Jorku.






Urodziła się w 1942 roku w Deensen w Niemczech w obozie przejściowym. Rodzice Ursuli byli Polakami, a sentyment do ich języka ujawnia się czasami w tytułach prac rzeźbiarki (Czepek, Czara z bąbelkami, Maglownica). Dalsze losy Ursuli von Rydingsvard potoczyły się już na kontynencie amerykańskim, a dokładniej w Nowym Jorku. Ukończyła studia na Columbia University (dyplom w 1975 roku) i od tego czasu tworzy rzeźby, najczęściej w drzewie cedrowym.

Jej pierwsze prace z końca lat 70. i początku 80. składają się często z powtarzalnych drewnianych elementów rozmieszczonych w przestrzeni, np. Song of a Saint (1979), Tunnels on the Levee (1983). Już w tych pierwszych rzeźbach artystki widać dualistyczną tendencję obecną do dziś: są wyraźne, pokazują charakter przez swoją mocną formę i jednocześnie stapiają się z otoczeniem, wkomponowują w naturę. W tym początkowym okresie pojawia się jeszcze czasem łagodna linia (For Weston, 1978), która z czasem zanika i zostaje zastąpiona – używając słów artystki –przez „bąbelki” lub idzie w zupełnie innym kierunku. Powtórzenia, prostota i surowość zdają się jednak przeważać – widać to chociażby w House of Spoons (1989), Oj Dana Oj Dana (1989) czy w pracy Zakopane (1987). W późnych latach 80. pojawiają się rzeźby wykonane z bloków drewna cedrowego 4 na 4 cale, który zdominuje jej późniejszą twórczość i stanie się wręcz rozpoznawalnym znakiem kojarzonym z jej nazwiskiem. Warto tu wspomnieć o takich przykładach jak: Lace Mountains (1989), Three Bowls (1989), Ursie A’s Dream (1988). Lata 90. i późniejsze to rozwój i dopracowanie do perfekcji tego typu rzeźb, które zdają się być zaplanowane z najdrobniejszymi szczegółami, tymczasem jak wielokrotnie podkreśla artystka:

Często jestem pytana, czy robię modele lub szkice. Odpowiadam: nie, nigdy. Nie potrafię wyobrazić sobie modelu, którym miałabym się kierować. Po pierwsze, nie da się oddać w pomniejszeniu cięć, które tworzą powierzchnię pracy. Ale nawet gdyby to było możliwe, to konieczność trzymania się wzoru miałaby zabójczy dla pracy skutek, pozbawiłoby to ją życia.

Cały proces twórczy określa jako żmudny czy wręcz średniowieczny i warto tu o nim opowiedzieć. Podstawą do rozpoczęcia pracy stają się zawsze bloki drewna o różnych długościach i grubości 4 na 4 cale. Nie ma żadnego rysunku wyjściowego, żadnego projektu rozumianego w tradycyjnym sensie. Ursula von Rydingsvard zaczyna zwykle od naszkicowania kredą na powierzchni obrębu rzeźby, a następnie na każdej belce po kolei zaznacza ślady gdzie powinna zostać ucięta. Powoli tworzy się konstrukcja, której  nadaje konkretny kształt i dopracowuje warstwa po warstwie – na tym etapie cała praca zostaje zbita gwoźdźmi. Kiedy szczegóły rzeźbiarskie zostają dopracowane, gwoździe zostają wyjęte i następuje rozebranie konstrukcji. Potem, warstwa po warstwie zostaje klejona – oczekiwanie na jedną warstwę zajmuje osiem godzin. Kiedy ten proces dobiega końca, rzeźba bądź od razu pokryta zostaje warstwą zabezpieczającą, bądź np. mielonym grafitem, którego nadmiar jest usuwany, a następnie częściowo zdrapywany, aby widać było przebłyski drewna. Do najbardziej znanych prac tego typu należą Skip to My Lou (1997), Hand-e-over (1996), Bowl with Folds (1999), River Bowl (2001). W późniejszych pracach widać zdecydowaną ekspansję w przestrzeń i rozmiar, ale z zachowaniem wspomnianego wpisania w środowisko. Pojawiają się też nowe materiały: Damski Czepek (2006) – ogromna rzeźba znajdująca się w Madison Square Park, wykonana z półprzeźroczystego materiału (żywicy poliuretanowej), zdaje się doskonale korespondować z codziennością życia parku. Okres od roku 2000 do teraz, to zasadniczo rozwój i kontynuacja prac w drewnie. Odnajdziemy wśród nich zazwyczaj monumentalne proste formy rzeźbiarskie dopracowane jednak bardzo w szczegółach m.in. Berwici Pici Pa (2005), Czara z Bąbelkami (2006), Droga (2009), Luba (2010), ale pojawiają się też mniejsze rzeźby czy kompozycje rzeźbiarskie możliwe do powieszenia czy oparcia o ścianę m.in. Plate with Dots (2006), Finger Spoon II (2007), Unraveling (2007), Elegantka (2011), Spoon Ladle (2011).

Opracowanie: Z. Cielątkowska