opis materiału

Janusz Bąkowski

Fotograf, grafik, malarz, rzeźbiarz, autor eksperymentalnych działań w technice wideo. Jeden z inicjatorów i współtwórców Małej Galerii w Warszawie. Wystawa jego prac pt. Kwadrat w październiku 1977 roku zainaugurowała działalność tego miejsca. Członek ZPAF od 1970 roku.

Portret Bąkowskiego

Marek Grygiel pisał o nim:


Niewielu jest pośród fotografów artystów, którzy z taką swobodą poruszaliby się w różnych dziedzinach twórczości. Janusz Bąkowski od wielu lat swoją sztukę tworzy w różnych technikach, używając różnych narzędzi, począwszy od zwykłego ołówka, a skończywszy na najnowszym rejestratorze wideo. Gdzieś pomiędzy tym wszystkim jest fotografia, ale nie zawsze była ona środkiem dominującym w jego artystycznych dociekaniach. Janusza interesuje sztuka w wymiarze bardzo uniwersalnym i środki techniczne jakie dobiera do jej uzewnętrznienia zmieniane są przez niego w zależności od charakteru danej pracy czy danego cyklu.


Janusz Bąkowski urodził się w 1922 roku w Warszawie. W dziedzinie sztuki był samoukiem, z wykształcenia zaś elektrykiem. Przed wybuchem II wojny światowej pracował w zawodzie, w latach 1944-45 był więziony w obozie Mauthausen-Guzen II. Po wojnie wrócił do Warszawy, gdzie mieszkał i pracował do końca życia, zmarł w 2005 roku. W latach powojennych podejmował kolejne prace powiązane w bliższy lub dalszy sposób z dziedziną rysunku i grafiki użytkowej. Uczył się także sztuki kamieniarskiej w warszawskiej Pracowni Konserwacji Architektury Monumentalnej. W latach 1958-72 rozpoczął pracę w dziedzinie grafiki projektowej powiązanej z fotografią. W tym okresie rozpoczął także wieloletnią, twórczą współpracę z Jadwigą Przybylak. Ważnym momentem rozwoju drogi twórczej Bąkowskiego było nawiązanie kontaktu ze Zbigniewem Dłubakiem.

W latach 1968-70 Bąkowski rozpoczął własne eksperymenty z materią fotograficzną. W tym okresie powstał fotograficzny cykl portretowy Marek, traktujący odbitkę fotograficzną  jako materiał wyjściowy do dalszych przetworzeń. W 1970 roku Bąkowski rozpoczął działania oparte na przetwarzaniu obrazu fotograficznego za pomocą systemów matematycznych. Logiczno-matematyczna metoda działania stała się charakterystyczna dla całej jego twórczości, nie tylko w obszarze fotografii (m.in. cykle Stare MiastoRóżaPiłka10 kroków czy Ania, powstałe w latach 1973-1979), ale także w malarstwie (m.in.Wazon z kwiatami, 1980) i rzeźbie (Staś, 1994-1997). Bąkowski badał zagadnienia związane z percepcją rzeczywistości. Opracowywał logiczne systemy podziału odbitek i ponownego ich montażu, dążąc do tworzenia płaszczyzny fotograficznej. W pracach malarskich i rzeźbiarskich rozwijał zagadnienie multiplikacji oraz rozważania strukturalistyczne obecne we wcześniejszych pracach fotograficznych. Specyficzną cechą prac Bąkowskiego pozostaje precyzyjna i długotrwała realizacja (ręczny podział odbitek fotograficznych, wyklejanie wielkich płaszczyzn fotograficznych, precyzyjne wypełnianie płaszczyzn malarskich, podział i klejenie gipsowej rzeźby).


Janusz Bąkowski, Ania

Bąkowski jest także autorem filmów eksperymentalnych (m.in. Subway, 1989 i Scrabs, 2004), w tym również zrealizowanych wspólnie z Jagodą Przybylak (Najkrótsza Historia Krajów Europy Wschodniej, 1990). Swoje prace Bąkowski prezentował na wielu wystawach w kraju i zagranicą.

O filmach Janusza Bąkowskiego: 
Odrębnym nurtem obok fotografii w działaniach Janusza Bąkowskiego były nagrania reportażowe i eksperymenty wideo. Pozostawił ponad 1000 godzin materiałów filmowych, realizowanych we współpracy z Jagodą Przybylak. Właśnie ich fragmenty prezentujemy w Kolekcji Sztuki Współczesnej. Rejestrują one życie Nowego Jorku (lata 1988-1989) oraz Warszawy, dokumentują spotkania środowisk artystycznych. 

W Kolekcji Sztuki Współczesnej prezentujemy fragmenty związane z Nowym Jorkiem. Narracja i sposób prowadzenia kamery czasem więcej mówi o samym artyście niż o mieście, ale ono zwykle przemyka do pierwszego planu. W kadrach widzimy fascynację tamtejszą modą: kamera często „wodzi wzrokiem” za oryginalnymi czy kolorowymi osobowościami przemykającymi po ulicach. Pojawiają się też typowe obrazki z Nowego Jorku: uliczni artyści, sprzedawcy, wielkie budynki, sceny z metra. Z każdego ujęcia przenika fascynacja czymś nowym i obcym, przywołująca refleksję Jean-Paula Sartre'a, który pisał o Nowym Jorku:

Uwielbiam Nowy Jork! Nauczyłem się go kochać! Przywykłem do tych wielkich i masywnych budynków i perspektyw. Nowy Jork ujawnia się dopiero z pewnego dystansu, przy pewnej prędkości. Nauczyłem się kochać jego niebo!

Źródło: http://www.archeologiafotografii.pl/pl/januszbakowski
Ilustracje: Fundacja Archeologii Fotografii