słuchowisko

W małym dworku | Stanisław Ignacy Witkiewicz

Audio, 59:22, reż. Helmut Kajzar, 1969 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Początki radiowej kariery Helmuta Kajzara, który w 1969 roku wyreżyserował W małym dworku Stanisława Ignacego Witkiewicza.
W posiadłości Nibków dzieją się rzeczy niezwykłe. Córeczkom udaje się wywołać widmo nieżywej matki, Anastazji. Nieboszczka poczyna sobie śmiało i drażni towarzystwo. Czy umarła „od raka, który zrobił jej się na wątrobie”, czy też zastrzelił ją „jak zborsuczoną sukę” mąż, Dyapanazy? Czyją była kochanką: niedorzecznego poety, Jęzorego Pasiukowskiego, a może prymitywnego Ignacego Kozdronia? Anastazja zdaje się bawić wątpliwościami żyjących. Mówi, że niczego nie pamięta, bo żeby zagłuszyć nowotworowy ból, zażywała opium. Pozostał po niej dziennik, ale i on nic nie wyjaśnia. Zdaniem Anastazji są w nim same kłamstwa.

Helmut Kajzar reżyseruje W małym dworku jako komedię doprawioną szczyptą makabreski. To jedno z jego pierwszych słuchowisk. Dyapanazego gra Zbigniew Zapasiewicz (w 1972 roku stworzy radiową kreację w Końcu półświni wg tekstu Kajzara). Radiowe doświadczenia reżysera stały się podstawą jego teatru meta-codzienności. „Pytanie, kiedy prywatna obecność aktora siedzącego przed mikrofonem zamienia się w rolę, kreację dźwiękową, pasjonowało go, jak pamiętam, zawsze – mówił Krzysztof Sielicki, kierownik literacki Teatru Polskiego Radia. – Potem zaczął spoglądać na tę sytuację z odwróconej niejako perspektywy: pytał, kiedy codzienna, prywatna komunikacja między ludźmi nabiera znaczenia artystycznego. Dlatego zapewne nagrywał rozmowy ze znajomymi i nieznajomymi, rejestrował dźwięki świata, metaforyzował rzeczywistość”.

ilustracja: Leon Wyczółkowski, Dwór w Gościeradzu, 1929, Wikimedia Commons, PD

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. z archiwum rodzinnego Jolanty Lothe

Helmut Kajzar

(1941–1982) – reżyser i dramatopisarz, eseista, studiował filozofię i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1969). Zaczynał w studenckim Teatrze 38 w Krakowie, debiutował w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach Świadkami albo naszą małą stabilizacją Tadeusza Różewicza (1967). Oprócz Różewicza wystawiał też Luigi Pirandella (Człowiek z kwiatem w ustach, Patent), Fernando Arrabala (Franciszka i kaci, Guernica, Modlitwa), Stanisława Wyspiańskiego (Bolesław Śmiały, Sędziowie), Sofoklesa (Antygona, Król Edyp).

zobacz także

  • spektakl Wideo 2:57 Zbrodnia i kara | Andrzej Wajda | fragment Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Andrzej Wajdy nazwana została „psychomachią”, wielkim pojedynkiem Raskolnikowa i Porfirego, w których wcielili się Jerzy Radziwiłowicz i Jerzy Stuhr.
    spektakl Wideo 2:57 Zbrodnia i kara | Andrzej Wajda | fragment Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego w reżyserii Andrzej Wajdy nazwana została „psychomachią”, wielkim pojedynkiem Raskolnikowa i Porfirego, w których wcielili się Jerzy Radziwiłowicz i Jerzy Stuhr.
  • dokument Wideo 56:22 Skrywana obecność | Jerzy Kalina Jedyny film dokumentalny poświęcony w całości Jerzemu Grzegorzewskiemu – w Skrywanej obecności wybitny reżyser teatralny, scenograf, dyrektor teatrów obszernie opowiada o swoim życiu i pracy.
    dokument Wideo 56:22 Skrywana obecność | Jerzy Kalina Jedyny film dokumentalny poświęcony w całości Jerzemu Grzegorzewskiemu – w Skrywanej obecności wybitny reżyser teatralny, scenograf, dyrektor teatrów obszernie opowiada o swoim życiu i pracy.
  • reportaż Wideo 1:00:07 Gdzie są niegdysiejsze śniegi… reportaż ze spektaklu | Andrzej Sapija Tadeusz Kantor w Warszawie – przy okazji pokazu Gdzie są niegdysiejsze śniegi oprowadza po wystawie awangardystów z najbliższego otoczenia Teatru Cricot 2.
    reportaż Wideo 1:00:07 Gdzie są niegdysiejsze śniegi… reportaż ze spektaklu | Andrzej Sapija Tadeusz Kantor w Warszawie – przy okazji pokazu Gdzie są niegdysiejsze śniegi oprowadza po wystawie awangardystów z najbliższego otoczenia Teatru Cricot 2.
  • spektakl Wideo 2:01 Miłość na Krymie | Erwin Axer | fragment W Miłości na Krymie Sławomir Mrożek pisał o historii wielkiego kraju, ale reżyser, Erwin Axer, znalazł dla tej opowieści kameralną formę, a Zbigniew Zapasiewicz kolejną okazję, żeby pokazać aktorską klasę.
    spektakl Wideo 2:01 Miłość na Krymie | Erwin Axer | fragment W Miłości na Krymie Sławomir Mrożek pisał o historii wielkiego kraju, ale reżyser, Erwin Axer, znalazł dla tej opowieści kameralną formę, a Zbigniew Zapasiewicz kolejną okazję, żeby pokazać aktorską klasę.
  • dokument Wideo 20:06 Ostatnia szansa Wielopola | Krzysztof Miklaszewski Reportaż Ostatnia szansa Wielopola pokazuje dzień powszedni miejscowości, którą Tadeusz Kantor rozsławił za sprawą swojego przedstawienia.
    dokument Wideo 20:06 Ostatnia szansa Wielopola | Krzysztof Miklaszewski Reportaż Ostatnia szansa Wielopola pokazuje dzień powszedni miejscowości, którą Tadeusz Kantor rozsławił za sprawą swojego przedstawienia.

podziel się wrażeniami