słuchowisko

W małym dworku | Stanisław Ignacy Witkiewicz

Audio, 59:22, reż. Helmut Kajzar, 1969 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Początki radiowej kariery Helmuta Kajzara, który w 1969 roku wyreżyserował W małym dworku Stanisława Ignacego Witkiewicza.
W posiadłości Nibków dzieją się rzeczy niezwykłe. Córeczkom udaje się wywołać widmo nieżywej matki, Anastazji. Nieboszczka poczyna sobie śmiało i drażni towarzystwo. Czy umarła „od raka, który zrobił jej się na wątrobie”, czy też zastrzelił ją „jak zborsuczoną sukę” mąż, Dyapanazy? Czyją była kochanką: niedorzecznego poety, Jęzorego Pasiukowskiego, a może prymitywnego Ignacego Kozdronia? Anastazja zdaje się bawić wątpliwościami żyjących. Mówi, że niczego nie pamięta, bo żeby zagłuszyć nowotworowy ból, zażywała opium. Pozostał po niej dziennik, ale i on nic nie wyjaśnia. Zdaniem Anastazji są w nim same kłamstwa.

Helmut Kajzar reżyseruje W małym dworku jako komedię doprawioną szczyptą makabreski. To jedno z jego pierwszych słuchowisk. Dyapanazego gra Zbigniew Zapasiewicz (w 1972 roku stworzy radiową kreację w Końcu półświni wg tekstu Kajzara). Radiowe doświadczenia reżysera stały się podstawą jego teatru meta-codzienności. „Pytanie, kiedy prywatna obecność aktora siedzącego przed mikrofonem zamienia się w rolę, kreację dźwiękową, pasjonowało go, jak pamiętam, zawsze – mówił Krzysztof Sielicki, kierownik literacki Teatru Polskiego Radia. – Potem zaczął spoglądać na tę sytuację z odwróconej niejako perspektywy: pytał, kiedy codzienna, prywatna komunikacja między ludźmi nabiera znaczenia artystycznego. Dlatego zapewne nagrywał rozmowy ze znajomymi i nieznajomymi, rejestrował dźwięki świata, metaforyzował rzeczywistość”.

ilustracja: Leon Wyczółkowski, Dwór w Gościeradzu, 1929, Wikimedia Commons, PD

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. z archiwum rodzinnego Jolanty Lothe

Helmut Kajzar

(1941–1982) – reżyser i dramatopisarz, eseista, studiował filozofię i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (1969). Zaczynał w studenckim Teatrze 38 w Krakowie, debiutował w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach Świadkami albo naszą małą stabilizacją Tadeusza Różewicza (1967). Oprócz Różewicza wystawiał też Luigi Pirandella (Człowiek z kwiatem w ustach, Patent), Fernando Arrabala (Franciszka i kaci, Guernica, Modlitwa), Stanisława Wyspiańskiego (Bolesław Śmiały, Sędziowie), Sofoklesa (Antygona, Król Edyp).

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:21:30 Nigdy tu już nie powrócę | Tadeusz Kantor Tadeusz Kantor w Nigdy tu już nie powrócę przywołuje wspomnienia z czasu wojny, w tym powstałą w podziemiu inscenizację Powrotu Odysa Stanisława Wyspiańskiego, oraz spektakle Cricot 2. Wygłasza monologi Odysa, który uprzytamnia sobie niemożność powrotu do przeszłości i nieuchronność śmierci.
    spektakl Wideo 1:21:30 Nigdy tu już nie powrócę | Tadeusz Kantor Tadeusz Kantor w Nigdy tu już nie powrócę przywołuje wspomnienia z czasu wojny, w tym powstałą w podziemiu inscenizację Powrotu Odysa Stanisława Wyspiańskiego, oraz spektakle Cricot 2. Wygłasza monologi Odysa, który uprzytamnia sobie niemożność powrotu do przeszłości i nieuchronność śmierci.
  • spektakl Wideo 1:17:00 Przygoda pana Trapsa | Konrad Swinarski Swoją inscenizacją sztuki Friedricha Dürrenmatta Konrad Swinarski zdradza przepis na telewizyjny przebój. Współczesny moralitet realizuje w stylu teatru sensacji.
    spektakl Wideo 1:17:00 Przygoda pana Trapsa | Konrad Swinarski Swoją inscenizacją sztuki Friedricha Dürrenmatta Konrad Swinarski zdradza przepis na telewizyjny przebój. Współczesny moralitet realizuje w stylu teatru sensacji.
  • spektakl Wideo 2:18 Scenariusz dla trzech aktorów | Mikołaj Grabowski | fragment Nam wszystko wolno! Wyreżyserowany przez Mikołaja Grabowskiego Scenariusz dla trzech aktorów Bogusława Schaeffera jest manifestem scenicznej nieprzewidywalności.
    spektakl Wideo 2:18 Scenariusz dla trzech aktorów | Mikołaj Grabowski | fragment Nam wszystko wolno! Wyreżyserowany przez Mikołaja Grabowskiego Scenariusz dla trzech aktorów Bogusława Schaeffera jest manifestem scenicznej nieprzewidywalności.
  • spektakl Wideo 1:12:00 Umarła klasa | Tadeusz Kantor Jedno z największych dzieł XX-wiecznego teatru. Tadeusz Kantor snuje „seans dramatyczny” o umieraniu, które zaczyna się już w dzieciństwie, wykorzystując na scenie manekiny-trupy. Te figury staną się symbolem jego Teatru Śmierci.
    spektakl Wideo 1:12:00 Umarła klasa | Tadeusz Kantor Jedno z największych dzieł XX-wiecznego teatru. Tadeusz Kantor snuje „seans dramatyczny” o umieraniu, które zaczyna się już w dzieciństwie, wykorzystując na scenie manekiny-trupy. Te figury staną się symbolem jego Teatru Śmierci.
  • dokument Wideo 23:33 Teatr podziemny Tadeusza Kantora | Irena Wollen W Teatrze podziemnym Tadeusza Kantora Irena Wollen wraca do działalności Kantora w czasie okupacji. Artysta, mimo że Niemcy wydali zakaz wystawiania przez Polaków „poważnych widowisk”, kontynuował swoje awangardowe poszukiwania.
    dokument Wideo 23:33 Teatr podziemny Tadeusza Kantora | Irena Wollen W Teatrze podziemnym Tadeusza Kantora Irena Wollen wraca do działalności Kantora w czasie okupacji. Artysta, mimo że Niemcy wydali zakaz wystawiania przez Polaków „poważnych widowisk”, kontynuował swoje awangardowe poszukiwania.

podziel się wrażeniami