spektakl

Przygoda pana Trapsa | Konrad Swinarski

Wideo, 1:17:00, reż. Konrad Swinarski, 1965 producent: Komitet d/s Radia i Telewizji

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

Swoją inscenizacją sztuki Friedricha Dürrenmatta Konrad Swinarski zdradza przepis na telewizyjny przebój. Współczesny moralitet realizuje w stylu teatru sensacji.
Szwajcaria. Alfredo Traps handluje tkaninami. Pewnego razu psuje mu się samochód. Zostawia go do naprawy w warsztacie i zatrzymuje się na noc w wiejskim domu, gdzie wynajmuje pokój. Czterej emerytowani urzędnicy wymiaru sprawiedliwości zapraszają go do udziału w przyjęciu i nieoczekiwanie wytaczają mu proces. Rozprawa przemienia się w koszmar, z którego wybawieniem zdaje się już tylko egzekucja. Taki jest punkt wyjścia telewizyjnego spektaklu, który Konrad Swinarski oparł na słuchowisku radiowym i opowiadaniu Friedricha Dürrenmatta – Kraksa, tworząc, jak pisała prasa – „ucztę morderców w planie popularnego widowiska kryminalnego”. Reżyser, choć skrywa się w tym przedstawieniu za maską ironisty, pozostaje surowym moralistą. Poprzez groteskowy proces tytułowej postaci stara się przypomnieć, że mieszkańcy Europy Zachodniej powojenny dobrobyt osiągnęli za cenę wypartych z pamięci niegodziwości, a nawet zbrodni.

Personalia
Scenariusz przedstawienia opracowała żona Swinarskiego, Barbara Witek; tłumaczka Dürrenmatta, autora, który po śmierci Bertolta Brechta stał się najczęściej wystawianym niemieckojęzycznym dramatopisarzem, także w Polsce. Swinarski wyreżyserował dwie sztuki Szwajcara: Anioł zstąpił do Babilonu (1961) i operę bankierską Frank V (1962) w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. W Berlinie Zachodnim zainscenizował Romulusa Wielkiego (1967).

Głosy z widowni
Zgodnie podziwiano przewrotność spektaklu, w którym groza pojawia się niepostrzeżenie w trakcie sugestywnie ukazanego przyjęcia z udziałem czterech sklerotycznych starców, pozornie oddających się wyłącznie obżarstwu i pijaństwu, nie zaś wymierzaniu sprawiedliwości. Doceniano wykonawców. „Na kameralnej scenie telewizyjnej jeszcze jedno zwycięstwo świetnej dramaturgii i wysokiej klasy aktorstwa! – obwieszczał Leszek Goliński. – Wszystkie walory talentu Dürrenmatta zyskały tu znakomitą oprawę: sensacyjna fabuła (niemalże »kobrowa«, gdybyśmy mieli dla »Kobry« takich autorów i takich wykonawców) trzymała widza w nieustannymi napięciu mimo długich partii dialogowych, a zarazem skłaniała do znacznie poważniejszych i głębszych przemyśleń: los człowieka, stosunki społeczne, panorama i ambicje niemal rozsadzające wąskie ramy widowiska, ale od czego Dürrenmatt! Od czego J. Świderski, jako kapitalny prokurator, A. Bardini jako obrońca”. „Głos Robotniczy” stwierdzał krótko: „Było to przedstawienie przynoszące satysfakcją artystyczną, myślową, ideologiczną. Należy z uznaniem powitać powrót Konrada Swinarskiego do polskiej TV”.

Na marginesie
Przygoda pana Trapsa była przebojem telewizyjnej sceny. W 1967 roku, dwa lata po premierowej emisji, przedstawienie Swinarskiego ponownie trafiło na ekran, ale nie obyło się bez problemów technicznych. Widzowie denerwowali się z powodu taśmy niezsynchronizowanej z dźwiękiem.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. PAP/archiwum

Konrad Swinarski

(1929–1975) – reżyser i scenograf teatralny. Studiował w kilku szkołach plastycznych, w 1954 roku ukończył, pod kierunkiem Leona Schillera, reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. W latach 1955–1957 terminował u Bertolta Brechta w Berliner Ensemble. Równolegle reżyserował w Polsce i na scenach Republiki Federalnej Niemiec i Berlina Zachodniego (głośna prapremiera Marata/Sade’a Petera Weissa,1964) oraz Izraela, USA, Finlandii i Włoch.

zobacz także

  • spektakl Wideo 1:17:00 Wizyta starszej pani | Jerzy Gruza Barbara Krafftówna nakłada maskę, aby pokazać prawdę skrzywdzonej kobiety. „Wizyta starszej pani” Friedricha Dürrenmatta przygotowana przez Jerzego Gruzę.
    spektakl Wideo 1:17:00 Wizyta starszej pani | Jerzy Gruza Barbara Krafftówna nakłada maskę, aby pokazać prawdę skrzywdzonej kobiety. „Wizyta starszej pani” Friedricha Dürrenmatta przygotowana przez Jerzego Gruzę.
  • spektakl Wideo 1:30:00 Trąd w pałacu sprawiedliwości | Gustaw Holoubek „Trąd w Pałacu Sprawiedliwości“ Ugo Bettiego jest ważnym tytułem na zawodowej drodze Gustawa Holoubka. W tej sztuce debiutował w Warszawie. Po latach z sukcesem wyreżyserował ją w Teatrze Telewizji
    spektakl Wideo 1:30:00 Trąd w pałacu sprawiedliwości | Gustaw Holoubek „Trąd w Pałacu Sprawiedliwości“ Ugo Bettiego jest ważnym tytułem na zawodowej drodze Gustawa Holoubka. W tej sztuce debiutował w Warszawie. Po latach z sukcesem wyreżyserował ją w Teatrze Telewizji

podziel się wrażeniami