spektakl

Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz

Wideo, 1:00:00, reż. Adam Hanuszkiewicz, 1970 producent: Telewizja Polska

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
„Naturalny monumentalizm filmów i dramatów teatralnych jest zaprzeczeniem spektakli telewizyjnych. Bohaterem teatru telewizyjnego jest twarz żywego człowieka, który mówi do nas. Stąd niespotykana w innych mediach szansa na słowo, na język poetycki” – mówił Hanuszkiewicz o specyfice Teatru Telewizji. Ten cytat idealnie pasuje do Pana Tadeusza, bo jest w tym spektaklu-serialu tylko to, o czym wspominał reżyser: twarze, słowo, poetycki język. Hanuszkiewicz nie starał się fabularyzować eposu. Nie pisał ani nie wydobywał z poematu dialogów – rozdzielił tekst wśród aktorów, dobranych wiekiem, wyglądem, charakterem do Mickiewiczowskich postaci i ubranych w stosowne kostiumy. Za tło dał im plansze odpowiednie do sytuacji, np.: z tekstem Mickiewicza przy prologu, z rośliną przy opisie ogródka Zosi, z herbem przy opowieści o zamku. Czasami widać fragment fotela czy innego mebla. Aktorzy prowadzą narrację, grając jednocześnie role, i wygrywają tę podwójność z wdziękiem i swadą. Nie ma pełnych planów, dominują zbliżenia i ujęcia najwyżej do pasa. Co więcej, nie ma kontaktu między aktorami – to seria monologów. Ta prosta, a jednocześnie wymagająca dla aktorów forma bardzo dobrze się w telewizji sprawdziła.

Personalia
Hanuszkiewicz w momencie realizacji Pana Tadeusza miał za sobą głośne spektakle oparte na tekstach romantycznych: Fantazego (Teatr Powszechny w Warszawie, 1967), Nie-Boską Komedię (Teatr Narodowy, 1969), a przede wszystkim Kordiana (Teatr Powszechny, 1970) z jazzową muzyką Andrzeja Kurylewicza i wielofunkcyjną drabiną jako głównym elementem dekoracji.

Nie było to ani jego pierwsze, ani ostatnie spotkanie z epopeją narodową Mickiewicza – w 1966 roku zrealizował ją w jednym odcinku w Teatrze Telewizji. W roku 1982, pod koniec dyrekcji w Teatrze Narodowym, Pan Tadeusz miał premierę jako trzecia część tryptyku Mickiewicz. Były jeszcze spektakle w Gdyni (1991), Częstochowie (1998) i w warszawskim Teatrze Nowym (1998, jako część spektaklu Romanse i ballady).


Głosy z widowni
Mickiewiczowski serial został bardzo dobrze przyjęty.
Pismo „Ekran” przyznało swoje nagrody, Złote Ekrany, Hanuszkiewiczowi za reżyserię, a Zbigniewowi Zapasiewiczowi za rolę Hrabiego. W plebiscycie telewidzów Pan Tadeusz został uznany za wydarzenie roku.

Na marginesie
Pan Tadeusz w odcinkach to wciąż żywa forma teatralna. W sezonie 2015/2016 Piotr Cieplak co miesiąc inscenizował czytanie jednej księgi poematu w Teatrze Narodowym.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Edward Hartwig Edward/NAC

Adam Hanuszkiewicz

(1924–2011) – aktor i reżyser. Początkowo występował w Rzeszowie (zaczynał jako adept w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w 1945 roku), Jeleniej Górze, później w Krakowie, Warszawie i Poznaniu. Jako reżyser zadebiutował w 1951 roku w poznańskim Teatrze Polskim. Od roku 1955 roku pracował w Warszawie. Był jednym z twórców Teatru Telewizji – jego pierwszy telewizyjny spektakl to Złoty lis Jerzego Andrzejewskiego (1955). W latach 1957–1963 pełnił funkcję głównego reżysera Teatru Telewizji.

zobacz także

  • spektakl Wideo 2:45 Kto tu wpuścił dziennikarzy | Mikołaj Grabowski | fragment Mocno i celnie o najnowszej historii Polski. Kto tu wpuścił dziennikarzy Marka Millera w reżyserii Mikołaja Grabowskiego pokazuje strajk w Stoczni Gdańskiej z perspektywy ludzi mediów.
    spektakl Wideo 2:45 Kto tu wpuścił dziennikarzy | Mikołaj Grabowski | fragment Mocno i celnie o najnowszej historii Polski. Kto tu wpuścił dziennikarzy Marka Millera w reżyserii Mikołaja Grabowskiego pokazuje strajk w Stoczni Gdańskiej z perspektywy ludzi mediów.
  • słuchowisko Audio 1:27:50 Hamlet | William Shakespeare Hamlet Williama Shakespeare’a w reżyserii Waldemara Modestowicza brzmi jak nigdy dotąd. W słuchowisku wykorzystane są najnowsze rozwiązania systemu dźwięku przestrzennego.
    słuchowisko Audio 1:27:50 Hamlet | William Shakespeare Hamlet Williama Shakespeare’a w reżyserii Waldemara Modestowicza brzmi jak nigdy dotąd. W słuchowisku wykorzystane są najnowsze rozwiązania systemu dźwięku przestrzennego.
  • spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
    spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
  • spektakl Wideo 54:53 Męczeństwo Piotra Ohey’a | Erwin Axer Od tego przedstawienia zaczęła się współpraca dwóch tuzów polskiego teatru. W 1962 roku Erwin Axer wyreżyserował „Męczeństwo Piotra Ohey’a“ Sławomira Mrożka.
    spektakl Wideo 54:53 Męczeństwo Piotra Ohey’a | Erwin Axer Od tego przedstawienia zaczęła się współpraca dwóch tuzów polskiego teatru. W 1962 roku Erwin Axer wyreżyserował „Męczeństwo Piotra Ohey’a“ Sławomira Mrożka.
  • spektakl Wideo 3:27:01 (A)pollonia | Krzysztof Warlikowski Polifonia według Krzysztofa Warlikowskiego. Z wielu tekstów, na które składa się (A)pollonia, reżyser wydobył jedno, podstawowe pytanie o ofiarę, o jej sens i wymiar.
    spektakl Wideo 3:27:01 (A)pollonia | Krzysztof Warlikowski Polifonia według Krzysztofa Warlikowskiego. Z wielu tekstów, na które składa się (A)pollonia, reżyser wydobył jedno, podstawowe pytanie o ofiarę, o jej sens i wymiar.

podziel się wrażeniami