słuchowisko

Król Edyp | Sofokles

Audio, 1:04:51, reż. Tadeusz Byrski, 1969 producent: Polskie Radio

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

W ujęciu Tadeusza Byrskiego Król Edyp Sofoklesa ma tragiczną moc, nie będąc przy tym przedstawieniem koturnowym.
Jeden z epizodów związanych z mitycznymi dziejami rodu Labdakidów; historia o władcy Teb, nazywana tragedią losu. Edyp chce uwolnić gród od zarazy. Aby tak się stało, musi zostać ukarany zabójca dawnego króla, Lajosa. Wróżbita Tyrezjasz oznajmia Edypowi, że to on jest winny śmierci poprzednika. Wzburzony król widzi w tym bezpodstawne oskarżenie, które ma pozbawić go panowania. Jednak poznając przeszłość, odkrywa, że wypełniła się przepowiednia – oto zgładził ojca i żyje w kazirodczym związku z matką. Chcąc odkryć przeznaczenie, staje się ofiarą okrutnego losu.

Personalia
Słowa protagonistów Króla Edypa brzmią nieraz, jakby odbijały się echem w wielkich salach pałacowych. Są przejmujące, ale nie epatują dostojeństwem i patosem. Prym wiedzie Stanisław Zaczyk, odtwórca roli tytułowej, aktor „elegancki” i powściągliwy. Był jednym z głównych głosów teatru radiowego oraz popularnym aktorem Teatru Telewizji (grał główną rolę w Przygodzie pana Trapsa wg Friedricha Dürrenmatta w reżyserii Konrada Swinarskiego z 1965 roku, często pojawiał się też w przedstawieniach Kobry). Twórca słuchowiska, Tadeusz Byrski, to osoba zasłużona dla radiowej sceny. Pracę w Polskim Radiu zaczął w rozgłośni wileńskiej w 1929 roku. Był spikerem, aktorem, reżyserem, a także kierownikiem literackim. Za jego sprawą z anteną związali się Czesław Miłosz, Konstanty Ildefons Gałczyński, Stefan Srebrny (znawca teatru antycznego, tłumacz, m.in. autor przekładu Króla Edypa). We wspomnieniach Teatr-radio, wydanych w 1976 roku, Byrski pisał o początkach kariery w Wilnie: „Praca była dość szybka, choć – w porównaniu z obecną – wyglądała na laboratorium wysokiej jakości, gdyż przeciętna ilość prób z każdej audycji typu słuchowiskowego wynosiła sześć”.


ilustracja: fot. Marie-Lan Nguyen, Copy of Cresilas, Wikimedia Commons, PD

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. archiwum Polskiego Radia

Tadeusz Byrski

(1906–1987) – reżyser i aktor, absolwent wydziału humanistycznego Uniwersytetu Warszawskiego oraz słuchacz Instytutu Reduty (1924–1925). Od 1929 roku występował na scenach warszawskich, w tym samym roku podjął współpracę z rozgłośnią wileńską Polskiego Radia. Od 1937 do 1939 główny reżyser Polskiego Radia w Warszawie, w latach 1952–1958 szef Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach (stworzył tam Studio Teatralne, kierowane przez jego żonę, Irenę Byrską), wystawił tam m.in.: Drogę do Czarnolasu Aleksandra Maliszewskiego (1953), Profesję pani Warren George’a Bernarda Shaw (1954), Lekarza mimo woli Moliera (1955), Policję Sławomira Mrożka (1958).

zobacz także

  • spektakl Wideo 2:45 Kto tu wpuścił dziennikarzy | Mikołaj Grabowski | fragment Mocno i celnie o najnowszej historii Polski. Kto tu wpuścił dziennikarzy Marka Millera w reżyserii Mikołaja Grabowskiego pokazuje strajk w Stoczni Gdańskiej z perspektywy ludzi mediów.
    spektakl Wideo 2:45 Kto tu wpuścił dziennikarzy | Mikołaj Grabowski | fragment Mocno i celnie o najnowszej historii Polski. Kto tu wpuścił dziennikarzy Marka Millera w reżyserii Mikołaja Grabowskiego pokazuje strajk w Stoczni Gdańskiej z perspektywy ludzi mediów.
  • słuchowisko Audio 1:27:50 Hamlet | William Shakespeare Hamlet Williama Shakespeare’a w reżyserii Waldemara Modestowicza brzmi jak nigdy dotąd. W słuchowisku wykorzystane są najnowsze rozwiązania systemu dźwięku przestrzennego.
    słuchowisko Audio 1:27:50 Hamlet | William Shakespeare Hamlet Williama Shakespeare’a w reżyserii Waldemara Modestowicza brzmi jak nigdy dotąd. W słuchowisku wykorzystane są najnowsze rozwiązania systemu dźwięku przestrzennego.
  • spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
    spektakl Wideo 1:00:00 Pan Tadeusz | Adam Hanuszkiewicz W październiku 1970 roku Adam Hanuszkiewicz rozpoczął emisję serialu telewizyjnego „Pan Tadeusz“, opartego na dziele Adama Mickiewicza – co miesiąc kolejna księga. Wszystkie w tej samej konwencji – tylko tekst i aktorzy. W plebiscycie telewidzów ekranizacja ta została uznana za wydarzenie roku.
  • spektakl Wideo 54:53 Męczeństwo Piotra Ohey’a | Erwin Axer Od tego przedstawienia zaczęła się współpraca dwóch tuzów polskiego teatru. W 1962 roku Erwin Axer wyreżyserował „Męczeństwo Piotra Ohey’a“ Sławomira Mrożka.
    spektakl Wideo 54:53 Męczeństwo Piotra Ohey’a | Erwin Axer Od tego przedstawienia zaczęła się współpraca dwóch tuzów polskiego teatru. W 1962 roku Erwin Axer wyreżyserował „Męczeństwo Piotra Ohey’a“ Sławomira Mrożka.
  • spektakl Wideo 3:27:01 (A)pollonia | Krzysztof Warlikowski Polifonia według Krzysztofa Warlikowskiego. Z wielu tekstów, na które składa się (A)pollonia, reżyser wydobył jedno, podstawowe pytanie o ofiarę, o jej sens i wymiar.
    spektakl Wideo 3:27:01 (A)pollonia | Krzysztof Warlikowski Polifonia według Krzysztofa Warlikowskiego. Z wielu tekstów, na które składa się (A)pollonia, reżyser wydobył jedno, podstawowe pytanie o ofiarę, o jej sens i wymiar.

podziel się wrażeniami