spektakl

Damy i huzary | Olga Lipińska | fragment

Wideo, 0:42, reż. Olga Lipińska, 1973 producent: Telewizja Polska

szczegóły materiału

twórcy i obsada

Opis

W Damach i huzarach Aleksander Fredro, na miarę swojego mistrzowskiego talentu komediowego, kontynuuje odwieczny temat walki płci. A Olga Lipińska, na miarę swojego reżyserskiego mistrzostwa, powołuje do życia korowód barwnych postaci, granych przez ekstraklasę aktorów.

Dźwięk trąbki sygnałówki budzi do życia wiejski majątek Majora. Po chwili słychać tętent koni. To siostrzyczki gospodarza nadciągają wraz z kobiecą świtą. Panom, których kiedyś łączyła wojaczka, a dziś cieszy błogie lenistwo, karty i fajki, usuwa się grunt pod nogami. Bohaterscy żołnierze muszą stawić czoła inwazji białogłów. Stawką w tej batalii jest wyswatanie napoleońskiego wiarusa z młodziutką Zosią, „która śpiewa całego Rossiniego tak, że wszyscy słuchać muszą”.

Spektakl z 1973 roku można uznać za kwintesencję telewizyjnego stylu Olgi Lipińskiej, z wprawą inscenizującej rozgardiasz, nieprzerywającej nagrania, nawet gdy na planie dochodzi do przypadkowych sytuacji (Marek Walczewski grający Majora niemal wywraca się na schodach już w pierwszym ujęciu).

„Dobrze wystawić Fredrę – to zdać egzamin reżyserski” – mówiła w jednym z wywiadów reżyserka. Lipińska potrafiła znaleźć inscenizacyjny ekwiwalent dla żywiołowego świata komediopisarza. Poza Damami i huzarami, jedną z nielicznych w dossier Fredry komedii prozą, przygotowała przy Woronicza także Pierwszą lepszą (1974), Pana Jowialskiego (1976), Gwałtu, co się dzieje! (1992), Zemstę (1994) oraz Męża i żonę (1997).


Personalia
Telewizyjne Damy i huzary bawią tercetem majorowych sióstr w wykonaniu Danuty Szaflarskiej, Zofii Kucówny i Ryszardy Hanin. Kapelana gra Jan Kobuszewski (charakterystycznie wznoszący oczy ku niebu, szepczący: „Nie uchodzi”), Rotmistrza – Bronisław Pawlik, Edmunda – Wojciech Pokora. W roli Zosi występuje Bożena Dykiel, stawiająca wówczas pierwsze kroki w telewizji. Ale wydarzeniem spektaklu było powierzenie głównej roli męskiej Markowi Walczewskiemu. Aktor rzadko pojawiał się w komediowym repertuarze. Ledwie kilka miesięcy wcześniej stworzył kreację w Matce Stanisława I. Witkiewicza reżyserowanej przez Jerzego Jarockiego w Starym Teatrze, a w Weselu Stanisława Wyspiańskiego w filmowej wersji Andrzeja Wajdy wcielił się w Gospodarza. Gdy nagrywano Damy i huzary, Walczewski pracował już w Warszawie, dokąd przeniósł się z rodzinnego Krakowa. Wkrótce został głównym odtwórcą w spektaklach Jerzego Grzegorzewskiego. Przedstawienie Lipińskiej pozostaje jednym z pierwszych przykładów, jak aktorską ekspresję potrafił wykorzystać w lżejszym repertuarze.


Głosy z widowni
Telewizja pokazała spektakl w Wigilię 1973 roku i był to wyjątkowo trafiony prezent. Niektórzy zwracali jednak uwagę, że Damy i huzary Lipińskiej za bardzo ciążą ku farsie, przez co przedstawienie traciło „bogactwo niuansów Fredrowskiego dialogu”.

Na marginesie
Po tej premierze do „Majora pułku ułanów na urlopie” przylgnęła wysoka, szczupła, nieco przygarbiona sylwetka Walczewskiego, tak samo jak w dwudziestoleciu międzywojennym rola ta zlała się z Mieczysławem Frenkielem. Wybitny interpretator ról z repertuaru Moliera i Fredry grał Majora w spektaklu przygotowanym w 1925 roku w Teatrze Narodowym z okazji stulecia premiery Dam i huzarów.

O reżyserze

Zdjęcie reżysera
fot. Fryta73, Wikimedia Commons, CC BY SA

Olga Lipińska

(ur. 1939) – reżyserka, scenarzystka telewizyjna i satyryczka, absolwentka wydziału reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, związana ze stołecznym Teatrem Komedia, w którym w latach 1977–1990 sprawowała funkcję dyrektora oraz kierownika artystycznego.

zobacz fotokonteksty

zobacz także

  • słuchowisko Audio 1:16:14 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 2/2 Radiowy Faust Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
    słuchowisko Audio 1:16:14 Faust | Johann Wolfgang Goethe | 2/2 Radiowy Faust Johanna Wolfganga Goethego w reżyserii Waldemara Modestowicza odwołuje się do tradycji jarmarcznej. Świat realny i fantastyczny wirują jak w ruchomej szopce.
  • spektakl Wideo 59:34 Apollo z Bellac | Adam Hanuszkiewicz Najstarszy zachowany w całości spektakl Teatru Telewizji – oparty na głośnej sztuce Jeana Giraudoux, w reżyserii Adama Hanuszkiewicza. Rzecz dla tych, którzy rozumieją, co to jest wdzięk i słyszą subtelności francuskiego walca „Domino”.
    spektakl Wideo 59:34 Apollo z Bellac | Adam Hanuszkiewicz Najstarszy zachowany w całości spektakl Teatru Telewizji – oparty na głośnej sztuce Jeana Giraudoux, w reżyserii Adama Hanuszkiewicza. Rzecz dla tych, którzy rozumieją, co to jest wdzięk i słyszą subtelności francuskiego walca „Domino”.
  • spektakl Wideo 1:17:29 Dziś są moje urodziny | Tadeusz Kantor W swoim ostatnim i niedokończonym spektaklu Tadeusz Kantor przywoływał zmarłych – bliskich i przyjaciół. Przypominał represje, jakim w XX wieku poddawani byli twórcy ze strony polityków, ale nade wszystko antycypował własny zgon i pogrzeb.
    spektakl Wideo 1:17:29 Dziś są moje urodziny | Tadeusz Kantor W swoim ostatnim i niedokończonym spektaklu Tadeusz Kantor przywoływał zmarłych – bliskich i przyjaciół. Przypominał represje, jakim w XX wieku poddawani byli twórcy ze strony polityków, ale nade wszystko antycypował własny zgon i pogrzeb.
  • słuchowisko Audio 1:15:45 Mazepa | Juliusz Słowacki Jedno z najstarszych powojennych słuchowisk w archiwum Polskiego Radia – Mazepa Juliusza Słowackiego w reżyserii Janusza Warneckiego.
    słuchowisko Audio 1:15:45 Mazepa | Juliusz Słowacki Jedno z najstarszych powojennych słuchowisk w archiwum Polskiego Radia – Mazepa Juliusza Słowackiego w reżyserii Janusza Warneckiego.
  • spektakl Wideo 1:17:23 Przygoda | Jan Englert Jan Englert świętuje półwiecze aktorstwa. Z tej okazji w Teatrze Telewizji reżyseruje oraz gra główną rolę w Przygodzie Sándora Máraiego. O tekście węgierskiego prozaika mówi, że to zawodowa gratka, a o jubileuszu, że to wejście jedną nogą do trumny.
    spektakl Wideo 1:17:23 Przygoda | Jan Englert Jan Englert świętuje półwiecze aktorstwa. Z tej okazji w Teatrze Telewizji reżyseruje oraz gra główną rolę w Przygodzie Sándora Máraiego. O tekście węgierskiego prozaika mówi, że to zawodowa gratka, a o jubileuszu, że to wejście jedną nogą do trumny.

podziel się wrażeniami